Sự kiện thiên văn hiếm gặp: Sáu hành tinh sẽ thẳng hàng vào tháng 2 năm 2026

Cơ học thiên thể đang chuẩn bị mang đến cho những người quan sát trên Trái Đất một cảnh tượng hiếm có vào thập kỷ cuối của tháng 2 năm 2026: sự hội tụ thị giác của sáu hành tinh lớn trong Hệ Mặt Trời. Hiện tượng thiên văn đặc biệt này, thường được gọi là "đoàn diễu hành hành tinh", sẽ bao gồm sự góp mặt của Sao Thủy, Sao Kim, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương. Thời điểm trung tâm để ghi nhận cấu hình này được xác định là thứ Bảy, ngày 28 tháng 2 năm 2026, mặc dù khoảng thời gian có thể quan sát được có thể kéo dài vài ngày trước và sau mốc thời gian này. Một đặc điểm nổi bật của lần thẳng hàng này chính là khả năng quan sát vào buổi tối, trái ngược với một số sự kiện trước đây thường yêu cầu người xem phải quan sát vào lúc sáng sớm.

Khung giờ quan sát lý tưởng nhất sẽ mở ra khoảng 30 phút sau khi Mặt Trời lặn tại địa phương, đòi hỏi những người yêu thiên văn phải tập trung tầm nhìn xuống thấp, ngay phía trên đường chân trời hướng Tây. Để có thể phát hiện các hành tinh một cách thành công, bầu trời trong xanh và không có vật cản là những điều kiện tiên quyết. Bốn trong số sáu hành tinh — bao gồm Sao Kim (với độ sáng lớn nhất), Sao Mộc, Sao Thổ và Sao Thủy — có thể được phân biệt bằng mắt thường. Tuy nhiên, việc tìm kiếm Sao Thủy sẽ gặp không ít khó khăn do vị trí của nó nằm quá gần ánh hoàng hôn, khiến khoảng thời gian để nhận diện nó trở nên vô cùng ngắn ngủi. Đối với Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương, việc sử dụng các thiết bị hỗ trợ như ống nhòm hoặc kính thiên văn nhỏ là điều gần như bắt buộc.

Sự kiện càng trở nên lộng lẫy hơn nhờ sự hiện diện của Mặt Trăng ở trạng thái gần tròn, với độ chiếu sáng đạt khoảng 90–92%, nằm ngay sát cạnh Sao Mộc vào thời điểm cực đỉnh của hiện tượng. Đợt thẳng hàng sáu hành tinh này diễn ra sau sự kiện diễu hành bảy hành tinh từng được ghi nhận vào tháng 2 năm 2025, do vào tháng 2 năm 2026, Sao Hỏa sẽ nằm ở phía đối diện của Mặt Trời và không tham gia vào nhóm này. Cần hiểu rằng sự hội tụ này hoàn toàn là một hiệu ứng quang học, bởi các hành tinh thực tế vẫn duy trì khoảng cách cực kỳ lớn với nhau trong không gian khi chúng cùng di chuyển trên mặt phẳng hoàng đạo. Các quy luật chuyển động của thiên thể đã tạo nên một màn trình diễn thuận lợi vào khung giờ tối tiện lợi cho công chúng.

Dựa trên các dữ liệu thiên văn, đoàn diễu hành của các hành tinh sẽ trải dài từ hướng Tây sang hướng Đông, bắt đầu với Sao Kim, tiếp nối bởi Sao Thủy, Sao Thổ, Sao Hải Vương, Sao Thiên Vương và kết thúc là Sao Mộc. Một sự kiện đặc biệt hiếm thấy khác dự kiến diễn ra vào ngày 7 tháng 3: Sao Kim, Sao Thổ và Sao Hải Vương sẽ tạo thành một sự giao thoa thị giác rất gần nhau ở bầu trời phía Tây. Đáng chú ý, sự hội tụ sát sao như vậy giữa Sao Thổ và Sao Hải Vương trên bầu trời sẽ không lặp lại cho đến tận năm 2132. Lần thẳng hàng lớn tiếp theo bao gồm toàn bộ bảy hành tinh có thể quan sát được (tính cả Sao Hỏa) dự kiến sẽ không diễn ra trước đầu năm 2034. Nhà thiên văn học Greg Brown từ Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich chỉ ra rằng các nhóm từ ba đến năm hành tinh xuất hiện khá thường xuyên, nhưng số lượng thiên thể tham gia càng nhiều thì sự trùng hợp càng trở nên hiếm hoi.

Tùy thuộc vào vị trí địa lý, ngày quan sát đỉnh điểm có thể có sự khác biệt: chẳng hạn, tại New York và Tokyo, tầm nhìn tốt nhất dự kiến vào ngày 28 tháng 2, trong khi tại London và Berlin, thời điểm này rơi vào ngày 1 tháng 3. Người quan sát cần lưu ý rằng các hành tinh thường tỏa ra ánh sáng ổn định và không nhấp nháy như các ngôi sao. Những sự kiện thẳng hàng này không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn có giá trị khoa học thực tiễn trong việc kiểm chứng các mô hình quỹ đạo và hỗ trợ lập kế hoạch cho các thao tác trọng lực của các sứ mệnh không gian. Việc nhắc đến phi hành gia người Pháp Sophie Adenot, người tham gia vào các sứ mệnh Artemis II và Crew-12, càng làm tăng thêm tính kết nối với các chương trình thám hiểm không gian hiện đại trong bối cảnh hiện nay.