De herontdekking van Begonia larorum op het eiland Alcatrazes: de balans na een eeuw van afwezigheid

Aan de kust van de Braziliaanse deelstaat São Paulo is de herontdekking bevestigd van de *Begonia larorum*, een plantensoort die endemisch is voor de archipel van Alcatrazes. Deze specifieke soort was al meer dan honderd jaar niet meer officieel gedocumenteerd, nadat de Duitse zoöloog Hermann Luederwaldt in de jaren twintig van de vorige eeuw de laatste exemplaren had verzameld. De recente vondst is het resultaat van een systematisch onderzoeksproject dat in 2022 werd gestart om de botanische inventaris van het eiland te actualiseren, met de financiële steun van de Stichting voor Onderzoeksondersteuning van de deelstaat São Paulo (Fapesp).

De wetenschappelijke doorbraak vond plaats in februari 2024 tijdens een van de veertien expedities die tot september 2024 werden ondernomen. In de dichte ondergroei van het eiland werd aanvankelijk slechts één steriel exemplaar aangetroffen, wat een uiterst nauwkeurige vergelijking met historische archieven en beschrijvingen vereiste voor een correcte identificatie. Tijdens latere bezoeken in september 2024 ontdekten de onderzoekers echter een kleine maar actieve populatie van 19 individuen, waarvan er 17 in de reproductieve fase verkeerden. Onder leiding van promovendus Gabriel Sabino en professor Fabio Pinheiro van de Universiteit van Campinas (Unicamp) is er inmiddels gestart met laboratoriumklonen om het behoud van de soort buiten de natuurlijke habitat (ex situ) veilig te stellen.

Experts vermoeden dat het overleven van de *B. larorum* direct verbonden is met de extreme isolatie en de moeilijke bereikbaarheid van de rotsachtige locaties waar de plant gedijt. Het eiland Alcatrazes werd tot 2016 door de Braziliaanse marine gebruikt als doelwit voor artillerieoefeningen, wat gepaard ging met hevige branden die de vegetatie zwaar beschadigden. Men denkt dat deze verstoringen de begonia hebben verdreven naar de meest afgelegen schuilplaatsen. Uit de analyse blijkt dat deze soort zich opmerkelijk goed heeft aangepast aan watertekort, beschikt over een sterker wortelstelsel en een rupicole groeiwijze vertoont op rotswanden, in tegenstelling tot verwante soorten op het vasteland.

De bevindingen van dit onderzoek zijn in oktober 2025 gepubliceerd in het gerenommeerde tijdschrift *Oryx The International Journal of Conservation*. Gezien het uiterst beperkte leefgebied en de kwetsbare populatieomvang adviseren de wetenschappers om de soort officieel te classificeren als “Ernstig Bedreigd” (Critically Endangered) volgens de criteria van de IUCN Rode Lijst. De Alcatrazes-archipel, gelegen op circa 35 kilometer van de kust, maakt deel uit van een beschermd natuurgebied onder beheer van ICMBio, waaronder het Alcatrazes Wildlife Refuge en het Tupinambás Ecologisch Station vallen.

De herontdekking van de *Begonia larorum* na een eeuw van onzekerheid benadrukt de noodzaak om de ecologische omstandigheden die dit overleven mogelijk maakten, strikt te beschermen. Toekomstige onderzoeksfasen zullen zich toespitsen op de genetische structuur, de bestuivingsbiologie en de specifieke adaptaties van de plant. Deze inspanningen zijn cruciaal om de evolutie en ecologische rol van deze unieke soort in het kwetsbare eilandecosysteem volledig te doorgronden.