Neurowetenschap koppelt versnellend tijdsbesef aan verouderende hersenverwerking

De subjectieve ervaring dat de tijd versnelt naarmate men ouder wordt, is gekoppeld aan een afnemende snelheid waarmee de hersenen nieuwe visuele informatie verwerken en herinneringen vormen. Dit fenomeen van temporele vervorming biedt inzicht in het menselijk bewustzijn en het verouderingsproces, en kan potentieel bijdragen aan strategieën ter verbetering van de ervaren levenskwaliteit. Wetenschappers richten hun onderzoek op de neurobiologische mechanismen achter dit gevoel, in plaats van op externe tijdmetingen, om te verklaren waarom dagen voor volwassenen korter lijken dan in de kindertijd.

Professor Adrian Bejan, J.A. Jones Distinguished Professor in Mechanical Engineering aan Duke University, publiceerde in 2019 een studie in het tijdschrift European Review waarin deze sensatie aan de veroudering van de hersenen werd gekoppeld. Bejan stelt dat naarmate het brein rijpt, de neurale paden langer worden, en met het toenemen van de leeftijd degraderen deze paden, wat de transmissie van informatie vertraagt. De menselijke geest neemt verandering in tijd waar op basis van de verandering in waargenomen beelden, niet op basis van een externe klok. De snelheid waarmee veranderingen in mentale beelden worden waargenomen, neemt af met de leeftijd door fysieke kenmerken zoals de degradatie van paden en de frequentie van saccades.

Jonge hersenen verwerken een groter aantal nieuwe 'mentale beelden' per tijdseenheid, wat resulteert in een subjectief langer aanvoelende tijd. Oudere volwassenen nemen daarentegen minder nieuwe beelden waar binnen hetzelfde objectieve tijdsbestek, wat leidt tot de perceptie van sneller verstrijken. Dit wordt ondersteund door de observatie dat de ogen van zuigelingen vaker bewegen dan die van volwassenen, aangezien zij sneller beelden verwerken en meer informatie integreren. Recent onderzoek uit 2025 in Communications Biology toonde aan dat de verminderde frequentie van 'neurale toestanden' – patronen van hersenactiviteit – bij het ouder worden direct correleert met deze subjectieve versnelling.

Wiskundig bioloog Brian Yates van de Universiteit van Bath onderzocht in 2016 in The Conversation aanvullende factoren, waaronder biologisch metabolisme en de invloed van routine. Yates suggereerde dat een afname van het metabolisme de biologische 'klok' van het lichaam vertraagt. Bovendien minimaliseert een routinematig leven de nieuwe ervaringen die door de hersenen worden vastgelegd, wat leidt tot minder levendige herinneringen. Wiskundig gezien vormt elk jaar een kleiner percentage van de totale levensduur naarmate men ouder wordt, wat eveneens bijdraagt aan het gevoel van tijdsverloop: een jaar voor een 10-jarige is een tiende van het leven, versus een zestigste voor een 60-jarige.

Theoretische inzichten, zoals die van Bejan, impliceren dat het introduceren van nieuwigheid de geheugenvorming kan verrijken en daarmee de retrospectieve tijdsperceptie kan verlengen. Het introduceren van nieuwe hobby's of onverwachte gebeurtenissen kan de routine doorbreken en het tijdsgevoel vertragen. De bevindingen wijzen erop dat de subjectieve ervaring van tijd primair een functie is van de fysieke en neurologische verwerkingscapaciteit en de rijkdom aan unieke, nieuw vastgelegde ervaringen, los van de objectieve meting van de klok.