Đe dọa thuế quan từ Mỹ liên quan đến Greenland thúc đẩy sự đoàn kết trong khối NATO

Vào đầu năm 2026, những căng thẳng địa chính trị xoay quanh vùng lãnh thổ tự trị Greenland của Đan Mạch đã lên đến đỉnh điểm trong bối cảnh chính quyền Mỹ kiên quyết thực hiện các nỗ lực nhằm thiết lập quyền kiểm soát đối với hòn đảo này. Vào thứ Bảy, ngày 17 tháng 1 năm 2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức công bố việc áp đặt các mức thuế nhập khẩu trừng phạt đối với một số đồng minh châu Âu trong khối NATO, những quốc gia đã bày tỏ sự phản đối công khai đối với sáng kiến của ông.

Các biện pháp thuế quan được công bố dự kiến sẽ áp mức thuế 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ tám quốc gia châu Âu — bao gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan — bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2026. Tổng thống Trump tuyên bố rằng những biện pháp này là lời đáp trả cho sự phản kháng của họ đối với quyền kiểm soát của Mỹ tại Greenland, cũng như việc tham gia vào cuộc tập trận quân sự mang tên "Chiến dịch Sức bền Bắc Cực" (Arctic Endurance) của Đan Mạch trên đảo. Mức thuế này dự kiến sẽ tăng lên 25% vào ngày 1 tháng 6 năm 2026 và sẽ được duy trì cho đến khi các bên đạt được thỏa thuận về việc mua lại hòn đảo. Người đứng đầu Nhà Trắng đã biện minh cho hành động của mình bằng các lý do an ninh quốc gia, khẳng định rằng cả Trung Quốc và Nga đều đang quan tâm đến việc kiểm soát khu vực có tầm quan trọng chiến lược này.

Phản ứng trước động thái này, các nhà lãnh đạo châu Âu đã coi những lời đe dọa thuế quan là một hành vi cưỡng ép kinh tế không thể chấp nhận được. Vào ngày 19 tháng 1 năm 2026, các đại sứ của Liên minh Châu Âu (EU) đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp tại Brussels để thảo luận về các biện pháp phối hợp. Tám quốc gia bị ảnh hưởng trực tiếp đã đưa ra một tuyên bố chung, nhấn mạnh rằng các mức thuế này đang "làm xói mòn các mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ dẫn đến một vòng xoáy đi xuống đầy nguy hiểm". Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã kiên quyết yêu cầu kích hoạt Công cụ chống cưỡng bức của EU (ACI), một cơ chế được thông qua vào năm 2023 và thường được gọi là "khẩu súng bazooka thương mại", có thể nhắm vào hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ với giá trị lên tới 93 tỷ euro. Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen và Tổng thư ký NATO Mark Rutte hiện đang tích cực phối hợp để đưa ra một phản ứng hợp nhất từ phía châu Âu.

Tình hình tại thực địa cũng đang trở nên nóng hơn do các hoạt động quân sự. Kể từ ngày 15 tháng 1, cuộc tập trận "Sức bền Bắc Cực" đã được triển khai tại Greenland với sự góp mặt của các lực lượng quân sự từ Đan Mạch, Pháp và các thành viên khác của NATO. Theo lịch trình, một nhóm gồm 13 binh sĩ Đức dự kiến sẽ có mặt tại đây vào ngày 17 tháng 1. Thiếu tướng Soren Andersen, người chỉ huy Bộ Tư lệnh Bắc Cực của Đan Mạch, cho biết trọng tâm hiện tại của ông là đối phó với Nga như một mối đe dọa hàng đầu, trong khi những mâu thuẫn với Mỹ vẫn chỉ được xem là tình huống "giả định". Trong khi đó, Canada, với việc Thủ tướng Mark Carney dự kiến sẽ có chuyến thăm tới Trung Quốc vào tuần sau, cũng đang đẩy mạnh sự hiện diện của mình tại vùng Bắc Cực thông qua các dự án xây dựng cảng biển và đóng tàu phá băng mới.

Sự chia rẽ sâu sắc cũng được ghi nhận ngay trong nội bộ chính trường Mỹ. Một cuộc thăm dò dư luận do CNN thực hiện vào ngày 16 tháng 1 năm 2026 cho thấy có tới 75% người dân Mỹ không ủng hộ các nỗ lực nhằm thiết lập quyền kiểm soát đối với Greenland. Tại Quốc hội, một làn sóng phản đối từ cả hai đảng đang hình thành mạnh mẽ: Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Rand Paul đã gọi sự cấp bách của vấn đề này là "nực cười", trong khi Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Chuck Schumer dự định sẽ giới thiệu một dự luật nhằm ngăn chặn việc triển khai các mức thuế quan này. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis cũng đưa ra lời cảnh báo rằng những chính sách thuế quan như vậy sẽ chỉ mang lại lợi thế cho các đối thủ chiến lược như Tổng thống Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình.

Cuối cùng, giới lãnh đạo tại chính Greenland cũng đang thể hiện mong muốn khẳng định quyền tự quyết của mình. Ông Pele Broberg, người đứng đầu đảng đối lập Naleraq, đã nhấn mạnh rằng tương lai của hòn đảo cần phải được thảo luận trực tiếp với Washington mà không có sự tham gia của Đan Mạch. Những căng thẳng đa chiều này — bao gồm cả thương mại, quân sự và ngoại giao — đang trở thành một bài kiểm tra khắc nghiệt đối với sự gắn kết của liên minh NATO trong những ngày đầu năm 2026 đầy biến động.