Grönland Krizi: ABD'nin Vergi Tehditleri NATO Müttefiklerini Birleştiriyor

2026 yılının ilk günlerinde, Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland üzerindeki jeopolitik gerilim, ABD yönetiminin adayı kontrol altına alma yönündeki stratejik hamleleriyle yeni bir boyuta ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump, 17 Ocak 2026 Cumartesi günü yaptığı resmi açıklamada, Washington'ın bu girişimine karşı çıkan Avrupalı müttefiklerine yönelik sert ekonomik yaptırımlar uygulanacağını duyurdu. Bu karar, transatlantik ittifakı içinde son yılların en ciddi krizlerinden birini tetikledi.

Açıklanan yaptırım planı, 1 Şubat 2026 tarihinden itibaren sekiz Avrupa ülkesinden — Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya — yapılacak ithalata %10 oranında gümrük vergisi getirilmesini öngörüyor. Başkan Trump, bu hamlenin müttefiklerin Grönland üzerindeki ABD kontrolüne direnç göstermelerine ve adada düzenlenen "Operasyon Arktik Dayanıklılık" (Arctic Endurance) adlı askeri tatbikata katılmalarına bir misilleme olduğunu belirtti. Vergi oranlarının 1 Haziran 2026'ya kadar %25'e yükseltilmesi ve adanın devrine ilişkin bir anlaşma sağlanana kadar yürürlükte kalması planlanıyor. Beyaz Saray, bu adımı Çin ve Rusya'nın stratejik bölgedeki artan etkisine karşı bir ulusal güvenlik zorunluluğu olarak savunuyor.

Avrupa kanadı, Washington'dan gelen bu tehditleri açık bir ekonomik şantaj olarak değerlendiriyor. Durumu koordine etmek amacıyla 19 Ocak 2026'da AB büyükelçileri Brüksel'de olağanüstü bir toplantı gerçekleştirdi. Hedef alınan sekiz ülke tarafından yayımlanan ortak bildiride, gümrük vergilerinin "transatlantik bağları zayıflattığı ve tehlikeli bir gerilim sarmalına yol açtığı" ifade edildi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, AB'nin 2023'te kabul ettiği ve "ticaret bazukası" olarak bilinen Zorlamaya Karşı Araç (ACI) mekanizmasının devreye sokulması gerektiğini savunuyor. Bu mekanizmanın tetiklenmesi durumunda, ABD'den yapılan yaklaşık 93 milyar avroluk ithalatın hedef alınabileceği belirtiliyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, süreci yakından takip ederek ortak bir duruş sergilemeye çalışıyor.

Diplomatik krizin yanı sıra bölgedeki askeri hareketlilik de dikkat çekici bir seviyeye ulaştı. 15 Ocak'ta başlayan ve Danimarka ile Fransa'nın başı çektiği NATO birliklerinin katıldığı "Arktik Dayanıklılık" tatbikatı Grönland'da devam ediyor. 17 Ocak'ta 13 Alman askerinin de bölgeye intikal etmesi bekleniyordu. Danimarka Arktik Komutanlığı lideri Tümgeneral Soren Andersen, öncelikli tehdit olarak Rusya'yı gördüklerini, ABD ile yaşanan gerilimin ise şu aşamada "varsayımsal" bir çatışma olduğunu dile getirdi. Bu sırada, Başbakanı Mark Carney'nin önümüzdeki hafta Çin'e resmi bir ziyaret gerçekleştireceği Kanada, yeni limanlar ve buz kırıcı gemiler inşa ederek Arktik bölgesindeki varlığını tahkim etmeyi sürdürüyor.

ABD iç siyasetinde ise Başkan Trump'ın bu politikası geniş çaplı bir muhalefetle karşılaştı. 16 Ocak 2026 tarihinde CNN tarafından yayımlanan anket sonuçlarına göre, Amerikan halkının %75'i Grönland'ın kontrolünü ele geçirme çabalarına karşı çıkıyor. Kongre'de ise iki partili bir direnç hattı oluşmuş durumda; Cumhuriyetçi Senatör Rand Paul meselenin bu denli aciliyetle gündeme getirilmesini "gülünç" bulurken, Demokrat Senatör Chuck Schumer vergileri bloke edecek bir yasa tasarısı hazırlığında olduğunu açıkladı. Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis ise bu tür yaptırımların yalnızca Putin ve Şi Cinping gibi rakiplerin stratejik çıkarlarına hizmet edeceği konusunda uyarıda bulundu.

Grönland'ın yerel siyasi figürleri de krizde kendi seslerini duyurmaya çalışıyor. Muhalefetteki Naleraq partisinin başkanı Pele Broberg, adanın geleceğine dair görüşmelerin Danimarka devre dışı bırakılarak doğrudan Washington ile yürütülmesi gerektiğini savunuyor. 2026 yılının bu ilk haftalarında yaşanan ticari, askeri ve diplomatik gerilimler, Kuzey Atlantik İttifakı'nın dayanıklılığı ve birliği için tarihi bir sınav niteliği taşıyor.