Groźby taryfowe USA w sprawie Grenlandii jednoczą sojuszników z NATO

Na początku 2026 roku napięcia geopolityczne wokół Grenlandii, autonomicznego terytorium Danii, osiągnęły punkt krytyczny w związku z determinacją administracji USA do przejęcia kontroli nad wyspą. W sobotę, 17 stycznia 2026 roku, prezydent Donald Trump ogłosił wprowadzenie karnych ceł importowych wymierzonych w grupę europejskich sojuszników z NATO, którzy sprzeciwili się jego inicjatywie. Działania te są bezpośrednią odpowiedzią na opór państw europejskich wobec amerykańskich planów dotyczących przyszłości tej strategicznie położonej wyspy.

Zapowiedziane restrykcje handlowe zakładają stawkę 10% na towary importowane z ośmiu krajów: Danii, Norwegii, Szwecji, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Holandii oraz Finlandii, a ich wejście w życie zaplanowano na 1 lutego 2026 roku. Prezydent Trump argumentował, że taryfy są retorsją za udział tych państw w duńskich ćwiczeniach wojskowych „Arctic Endurance” (Arktyczna Wytrwałość) oraz blokowanie amerykańskich dążeń do kontroli nad terytorium. Zgodnie z planem, stawka ma wzrosnąć do 25% do 1 czerwca 2026 roku i pozostać na tym poziomie do czasu osiągnięcia porozumienia w sprawie zakupu wyspy. Biały Dom uzasadnia te kroki względami bezpieczeństwa narodowego, wskazując na rzekome zainteresowanie Rosji i Chin tym regionem.

Liderzy europejscy jednoznacznie potępili te groźby, uznając je za formę niedopuszczalnego przymusu ekonomicznego. Już 19 stycznia 2026 roku ambasadorowie państw Unii Europejskiej zwołali w Brukseli nadzwyczajne spotkanie w celu skoordynowania wspólnej odpowiedzi. Osiem państw dotkniętych restrykcjami wydało wspólne oświadczenie, w którym podkreślono, że cła te podważają fundamenty relacji transatlantyckich i grożą niebezpieczną eskalacją. Prezydent Francji Emmanuel Macron opowiedział się za uruchomieniem Instrumentu UE przeciwko przymusowi (ACI), przyjętego w 2023 roku i znanego jako „handlowa bazooka”, który mógłby objąć amerykański import o wartości do 93 miliardów euro. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz sekretarz generalny NATO Mark Rutte ściśle współpracują nad skonsolidowaną reakcją.

Sytuację dodatkowo zaostrza rosnąca obecność militarna w regionie arktycznym. Od 15 stycznia na Grenlandii odbywają się manewry „Arctic Endurance”, w których uczestniczą kontyngenty z Danii, Francji oraz innych państw członkowskich NATO. Na 17 stycznia planowano przybycie 13 niemieckich żołnierzy. Szef duńskiego dowództwa arktycznego, generał dywizji Soren Andersen, oświadczył, że jego priorytetem pozostaje monitorowanie Rosji jako głównego zagrożenia, podczas gdy ewentualny konflikt z USA określił mianem „hipotetycznego”. W tym samym czasie Kanada, której premier Mark Carney miał w przyszłym tygodniu odwiedzić Chiny, intensyfikuje własne działania w Arktyce, inwestując w budowę portów i nowoczesnych lodołamaczy.

Wewnętrzna sytuacja polityczna w Stanach Zjednoczonych wykazuje głębokie podziały w kwestii polityki wobec wyspy. Sondaż przeprowadzony przez stację CNN w dniu 16 stycznia 2026 roku pokazał, że 75% obywateli USA sprzeciwia się próbom narzucenia amerykańskiej kontroli nad Grenlandią. W Kongresie formuje się ponadpartyjna koalicja przeciwników tej polityki: republikański senator Rand Paul uznał pośpiech w tej sprawie za „niedorzeczny”, natomiast demokratyczny senator Chuck Schumer zapowiedział złożenie projektu ustawy blokującej wprowadzenie ceł. Senator Thom Tillis, również republikanin, ostrzegł, że takie działania handlowe są korzystne jedynie dla przeciwników Zachodu, takich jak Władimir Putin i Xi Jinping.

Również grenlandzkie elity polityczne manifestują silną wolę zachowania podmiotowości w decydowaniu o własnym losie. Pele Broberg, stojący na czele opozycyjnej partii Naleraq, podkreśla, że wszelkie rozmowy o przyszłości wyspy powinny toczyć się bezpośrednio między Waszyngtonem a lokalnymi władzami, bez pośrednictwa Danii. To wielowymiarowe napięcie – obejmujące sferę handlową, militarną i dyplomatyczną – stanowi bezprecedensowe wyzwanie dla jedności Sojuszu Północnoatlantyckiego u progu 2026 roku.