Nam Phi và Trung Quốc Ký Thỏa Thuận Khung Đối Tác Kinh Tế tại Bắc Kinh

Vào ngày 6 tháng 2 năm 2026, tại thủ đô Bắc Kinh, Cộng hòa Nam Phi và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã chính thức ký kết Thỏa thuận Khung về Đối tác Kinh tế Trung Quốc - Châu Phi (CAEPA). Sự kiện này diễn ra trong khuôn khổ cuộc họp của Ủy ban Kinh tế và Thương mại Chung (JETC), với sự tham gia của phái đoàn cấp cao Nam Phi do Bộ trưởng Bộ Thương mại, Công nghiệp và Cạnh tranh Parks Tau dẫn đầu, cùng với Bộ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc, ông Vương Văn Đào. Thỏa thuận này được thiết kế nhằm mục đích làm sâu sắc thêm mối quan hệ thương mại song phương, mở ra cánh cửa cho hàng xuất khẩu của Nam Phi tiếp cận thị trường Trung Quốc với ưu đãi miễn thuế.

Trọng tâm của CAEPA bao gồm hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực thương mại, đầu tư, năng lượng mới và hợp tác đa phương, đồng thời bao gồm các biện pháp bảo vệ nhằm duy trì năng lực công nghiệp nội địa của Nam Phi. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nam Phi đang tích cực tìm kiếm sự đa dạng hóa thị trường, đặc biệt sau khi phải đối mặt với việc Hoa Kỳ áp đặt các mức thuế quan cao vào năm 2025. Trung Quốc hiện đang giữ vị thế là đối tác thương mại lớn nhất của Nam Phi, cả về nhập khẩu và xuất khẩu.

Ngay sau lễ ký kết, hai bên dự kiến sẽ tiến hành đàm phán để đạt được một 'Thỏa thuận Thu hoạch Sớm' (Early Harvest Agreement) trước thời điểm cuối tháng 3 năm 2026, nhằm hiện thực hóa các lợi ích thương mại ngắn hạn. Trong lĩnh vực nông nghiệp, Thỏa thuận Khung CAEPA được kỳ vọng sẽ mở ra những cơ hội đáng kể cho nông dân địa phương. Theo nhận định của ông Paul Makube, Nhà Kinh tế trưởng Nông nghiệp Cấp cao tại Ngân hàng FNB, thỏa thuận này là cơ hội để nông dân Nam Phi đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Ông Makube lưu ý rằng trước đây, nông sản Nam Phi gặp rào cản thuế quan đáng kể tại Trung Quốc, ví dụ như ngành rượu vang phải chịu mức thuế từ 14% đến 20%, và ngành hạt mắc ca là 12%. Năm 2023, kim ngạch nhập khẩu nông sản của Trung Quốc đạt 218 tỷ USD, trong đó Nam Phi chỉ chiếm khoảng 0,4% (tương đương 979 triệu USD).

Ngoài các ưu đãi thương mại, thỏa thuận còn nhấn mạnh hợp tác trong lĩnh vực năng lượng mới. Sự gia tăng đầu tư của Trung Quốc vào các lĩnh vực chiến lược như khai khoáng và năng lượng mới tại châu Phi đã giúp Bắc Kinh giành được quyền tiếp cận tài nguyên và ảnh hưởng chính trị đáng kể. Việc bao gồm hợp tác năng lượng mới trong CAEPA cho thấy Nam Phi đang tìm kiếm sự hợp tác tương tự, phù hợp với xu hướng Trung Quốc đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng cứng tại các đối tác.

Các hoạt động tiếp theo đã được lên kế hoạch chi tiết, bao gồm việc Trung Quốc cử một phái đoàn mua hàng sang Nam Phi và sự tham gia của Nam Phi tại Hội chợ Nhập khẩu Quốc tế Trung Quốc lần thứ 9 (China International Import Expo) ở Thượng Hải vào tháng 11 năm 2026. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ-Nam Phi leo thang, với việc Tổng thống Donald Trump áp thuế 30% lên một số mặt hàng của Nam Phi vào năm 2025, việc ký kết CAEPA được xem là một bước đi chiến lược nhằm tìm kiếm các lựa chọn thay thế ổn định hơn. Thỏa thuận này thể hiện nỗ lực của Nam Phi trong việc cân bằng giữa thu hút đầu tư và bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước, đồng thời củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.