Güney Afrika ve Çin, Pekin'de Ekonomik Ortaklık Çerçeve Anlaşması İmzaladı

Güney Afrika Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti, 6 Şubat 2026 tarihinde Pekin'de Çin-Afrika Ekonomik Ortaklık Anlaşması (CAEPA) Çerçeve Anlaşması'nı resmileştirerek ikili ekonomik ilişkileri derinleştirmede önemli bir adım attı. Anlaşma, Güney Afrika'nın Çin pazarına gümrüksüz erişimini sağlamayı, Çin'den Güney Afrika'ya yönelik yatırımları artırmayı ve yeni enerji, ticaret, yatırım ile çok taraflı iş birliği gibi kilit alanlarda ortaklık kurmayı hedefliyor. Bu stratejik gelişme, Çin'in halihazırda ülkenin en büyük ticaret ortağı olması bağlamında, Güney Afrika'nın ticaret politikasında Çin'e olan mevcut ağırlığını pekiştirmektedir.

İmza töreni, Güney Afrika Ticaret, Sanayi ve Rekabet Bakanı Parks Tau'nun üst düzey bir heyete başkanlık ettiği Ortak Ekonomik ve Ticaret Komisyonu (JETC) toplantısı sırasında gerçekleşti. Bakan Tau, Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao ile bir araya gelerek anlaşmayı imzaladı. Anlaşmanın yapısı, Güney Afrika'nın sanayi kapasitesini korumayı amaçlayan güvenceler içerecek şekilde özel olarak düzenlendi; bu da pazar erişimi ile yerel üretimin korunması arasındaki hassas dengeyi yönetme çabasını gösteriyor. Çin, daha önce Güney Afrika'ya sanayileşme, özellikle de yeşil sanayileşme odaklı bir ticaret ilişkisi teklifinde bulunmuştu.

Taraflar, anlaşmanın hemen ardından Mart 2026 sonuna kadar kısa vadeli ticari kazanımları güvence altına almak amacıyla bir “Erken Hasat Anlaşması” üzerinde müzakereleri tamamlamayı planlıyor. Bu aciliyet, Güney Afrika'nın 2025 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin uyguladığı yüksek gümrük vergileri nedeniyle yaşadığı ticaret gerilimlerinden kaynaklanıyor olabilir. Ayrıca, Güney Afrika'nın Kasım 2026'da Şanghay'da düzenlenecek 9. Çin Uluslararası İthalat Fuarı'na katılımı ve Çin'in Güney Afrika'ya bir satın alma heyeti göndermesi gibi somut eylemler de takvime dahil edildi.

Çin'in Afrika stratejisi, altyapı odaklı dönemden, küresel ticaret ağlarına entegrasyon ve ticaret akışlarını teşvik etme dönemine geçişini simgeliyor. FNB Kıdemli Tarım Ekonomisti Paul Makube, bu anlaşmanın yerel çiftçiler için önemli bir fırsat penceresi açtığını belirtti. Makube'ye göre, bu durum çiftçilerin geleneksel Batı pazarlarının ötesine geçerek ürünlerini çeşitlendirmelerine olanak tanıyacak. Açılan yeni pazarların, tarımsal üretim kapasitesine olan talebi artırarak arazi ve çeşitli meyve emtialarına olan ilgiyi yükseltmesi ve dolayısıyla tarımsal üretime daha fazla yatırım teşvik etmesi bekleniyor.

Bu çerçeve anlaşması, küresel ekonomik ağırlık merkezinin Asya'ya kaydığı bir dönemde, Çin'in küresel ekonomik sistemdeki konumunu güçlendirme stratejisinin bir parçasıdır. Anlaşma, ekonomik çıkarların yanı sıra jeopolitik hedefleri de içeren Çin'in Afrika kıtasındaki çok boyutlu stratejisi içerisinde değerlendiriliyor. Güney Afrika'nın bu hamlesi, ülkenin ekonomik çeşitlendirme çabaları için kilit bir itici güç olma potansiyeli taşıyor; özellikle yeşil enerji ve otomotiv imalatı gibi yüksek büyüme alanlarında Çin yatırımının artması öngörülüyor.