दक्षिण आफ्रिका आणि चीन यांनी बीजिंगमध्ये आर्थिक भागीदारी आराखडा करारावर स्वाक्षरी केली

६ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, बीजिंग, चीन येथे दक्षिण आफ्रिका आणि चीन यांच्यात चीन-आफ्रिका आर्थिक भागीदारी करार (CAEPA) आराखडा करारावर स्वाक्षरी करण्यात आली, ज्यामुळे दोन्ही राष्ट्रांमधील द्विपक्षीय आर्थिक संबंध अधिक दृढ झाले आहेत. दक्षिण आफ्रिकेचे व्यापार, उद्योग आणि स्पर्धा मंत्री पार्क्स टाऊ यांनी चीनचे वाणिज्य मंत्री वांग वेंटाओ यांच्यासोबत हा महत्त्वाचा करार केला. हा समारंभ दक्षिण आफ्रिकेच्या शिष्टमंडळाच्या संयुक्त आर्थिक व्यापार आयोगाच्या (JETC) बैठकीदरम्यान पार पडला.

या कराराचा मुख्य उद्देश दक्षिण आफ्रिकेच्या निर्यातीला चीनच्या बाजारपेठेत शुल्क-मुक्त प्रवेश मिळवून देणे आणि देशात चिनी गुंतवणुकीला चालना देणे हा आहे. CAEPA व्यापार, गुंतवणूक, नवीन ऊर्जा आणि बहुपक्षीय सहकार्याच्या क्षेत्रांना व्यापतो, ज्यामध्ये दक्षिण आफ्रिकेच्या औद्योगिक क्षमतेचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष तरतुदींचा समावेश आहे. या स्वाक्षरीनंतर, दोन्ही पक्ष मार्च २०२६ च्या अखेरीस एक 'अर्ली हार्वेस्ट करार' निष्कर्षित करण्याच्या दिशेने वाटाघाटी सुरू ठेवतील, ज्यामुळे अल्प-मुदतीचे व्यापारी लाभ त्वरित मिळतील आणि द्विपक्षीय सहकार्याची अंमलबजावणी गतिमान होईल.

मंत्री टाऊ यांनी नमूद केले की चीन-दक्षिण आफ्रिका संबंध अधिक सखोल होत असल्याने, खाणकाम, कृषी, नवीकरणीय ऊर्जा आणि तंत्रज्ञान यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये दक्षिण आफ्रिकेच्या व्यवसायांसाठी नवीन संधी निर्माण होत आहेत. दक्षिण आफ्रिका सध्या चीनला लिंबूवर्गीय फळे आणि रूइबॉस चहा यांसारखी कृषी उत्पादने निर्यात करत आहे, आणि या कराराने या क्षेत्रांना अधिक प्रोत्साहन मिळण्याची अपेक्षा आहे. याव्यतिरिक्त, चीन दक्षिण आफ्रिकेत एक खरेदी मोहीम पाठवणार आहे आणि दक्षिण आफ्रिकेला नोव्हेंबर २०२६ मध्ये शांघाय येथे होणाऱ्या ९ व्या चीन आंतरराष्ट्रीय आयात मेळ्यात सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित केले आहे.

या कराराची वेळ महत्त्वपूर्ण आहे, कारण दक्षिण आफ्रिका सध्या युनायटेड स्टेट्ससोबतच्या एका विद्यमान शुल्क वादाच्या पार्श्वभूमीवर आपल्या बाजारपेठांमध्ये विविधता आणण्याचा प्रयत्न करत आहे. अमेरिकेने २०२५ मध्ये काही दक्षिण आफ्रिकेच्या वस्तूंवर ३०% शुल्क लादले होते. चीन हा दक्षिण आफ्रिकेचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आहे, आणि हा करार अमेरिकेच्या धोरणांना पर्याय शोधण्याच्या प्रयत्नांचा एक भाग आहे. या करारात दक्षिण आफ्रिकेच्या औद्योगिक क्षमतेचे संरक्षण करण्यासाठी सुरक्षा उपाययोजनांचा समावेश आहे, ज्यामुळे बाजारपेठेतील प्रवेशासोबत देशांतर्गत संरक्षणाचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न दिसून येतो.

एफएनबी (फर्स्ट नॅशनल बँक) चे वरिष्ठ कृषी अर्थतज्ज्ञ पॉल माकुबे यांनी या कराराकडे स्थानिक शेतकऱ्यांसाठी उच्च-मूल्याच्या उत्पादनांची निर्यात करण्यासाठी आणि पारंपारिक पाश्चात्य बाजारपेठांव्यतिरिक्त विविधता आणण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण संधी म्हणून पाहिले आहे. माकुबे यांच्या मते, उघडलेल्या बाजारपेठांमुळे विस्ताराच्या संधी निर्माण होतात, ज्यामुळे जमिनीची आणि विविध फळ पिकांची मागणी वाढू शकते, परिणामी कृषी उत्पादन क्षमतेमध्ये अधिक गुंतवणुकीला प्रोत्साहन मिळेल. या भागीदारीचा एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे औद्योगिक क्षमतांचे संरक्षण, कारण चीनने यापूर्वीच अनेक आफ्रिकन देशांसोबत उत्पादन क्षमता सहकार्य यंत्रणा स्थापन केली आहे. दक्षिण आफ्रिकेच्या शिष्टमंडळात औद्योगिक विकास महामंडळ आणि दक्षिण आफ्रिकेच्या मानके ब्युरोचे वरिष्ठ अधिकारी देखील सामील होते, जे या आयोगाची व्याप्ती दर्शवते.