Mercosur và Liên minh châu Âu ký kết thỏa thuận hiệp hội lịch sử tại Asunción sau 26 năm đàm phán

Vào ngày 17 tháng 1 năm 2026, tại thủ đô Asunción của Paraguay, một chương mới trong lịch sử thương mại quốc tế đã chính thức được mở ra với việc ký kết Hiệp định Hiệp hội tiểu vùng giữa khối Mercosur và Liên minh châu Âu (EU). Buổi lễ trọng thể được tổ chức tại Nhà hát lớn José Asunción Flores thuộc Ngân hàng Trung ương Paraguay, đánh dấu sự kết thúc của một quá trình đàm phán kiên trì bắt đầu từ năm 1999 và kéo dài hơn một phần tư thế kỷ. Sự kiện này không chỉ là một cột mốc ngoại giao quan trọng sau nhiều thập kỷ thương thảo mà còn chính thức thiết lập một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất hành tinh, bao phủ thị trường của hơn 750 triệu người tiêu dùng.

Thỏa thuận này sẽ chính thức có hiệu lực sau khi được cơ quan lập pháp của tất cả các quốc gia thành viên tham gia và Nghị viện châu Âu phê chuẩn. Đáng chú ý, văn kiện còn bao gồm một Hiệp định Thương mại Tạm thời (VTS), cho phép kích hoạt nhanh chóng các ưu đãi thương mại then chốt mà không cần chờ đợi toàn bộ quá trình phê chuẩn kéo dài. Liên minh kinh tế mới này tạo ra một thị trường khổng lồ với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) kết hợp của cả hai khối chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu. Các chuyên gia dự báo kim ngạch thương mại hai chiều có thể đạt mức 100 tỷ USD, tạo ra một cú hích kinh tế mạnh mẽ. Đối với các quốc gia thuộc khối Mercosur, 92% hàng hóa xuất khẩu sang EU sẽ được miễn thuế, 7,5% khác được hưởng tiếp cận ưu đãi và đặc biệt là 99% nông sản xuất khẩu sẽ hoàn toàn không phải chịu thuế quan.

Từ góc độ chiến lược, EU coi hiệp ước này là một bước đi quan trọng nhằm đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại và giảm bớt sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng từ Trung Quốc, đồng thời là một phản ứng chủ động trước những biến động và sự không chắc chắn trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ. Buổi lễ ký kết có sự hiện diện của các nhà lãnh đạo hàng đầu, bao gồm Tổng thống Paraguay Santiago Peña với tư cách là Chủ tịch luân phiên của Mercosur, Tổng thống Argentina Javier Milei và Tổng thống Uruguay Yamandú Orsi. Về phía châu Âu, các đại diện cấp cao góp mặt gồm Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Cao ủy Thương mại Maroš Šefčovič.

Mặc dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi, hiệp định vẫn vấp phải những luồng ý kiến trái chiều, đặc biệt là từ các nghiệp đoàn nông dân tại EU, những người lo ngại về sự cạnh tranh từ các sản phẩm Nam Mỹ có giá thành thấp hơn như thịt bò, thịt gia cầm và đường. Ngược lại, đối với các quốc gia Mercosur, đây được coi là cơ hội vàng để mở rộng thị phần xuất khẩu thực phẩm và các sản phẩm thịt sang thị trường châu Âu. Bên cạnh các lợi ích kinh tế thuần túy, thỏa thuận còn thúc đẩy hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực chuyển đổi số, bảo vệ quyền con người và hành động vì khí hậu, bao gồm cả việc củng cố các nghị định thư về môi trường và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh địa chính trị rộng lớn hơn, việc ký kết hiệp định này được xem như một tuyên bố mạnh mẽ ủng hộ chủ nghĩa đa phương dựa trên luật lệ trong thời kỳ các mô hình thương mại toàn cầu đang có xu hướng phân mảnh. Bolivia, thành viên mới nhất của Mercosur, dù không trực tiếp tham gia vào quá trình đàm phán kéo dài này, vẫn giữ nguyên cơ hội gia nhập hiệp định trong tương lai gần. Sự kiện tại Asunción không chỉ khép lại 26 năm chờ đợi mà còn mở ra một kỷ nguyên hợp tác kinh tế xuyên Đại Tây Dương đầy hứa hẹn, góp phần định hình lại bản đồ thương mại thế giới.