Historyczny przełom w Asunción: Mercosur i Unia Europejska podpisują umowę po 26 latach negocjacji

W dniu 17 stycznia 2026 roku stolica Paragwaju, Asunción, stała się areną historycznego wydarzenia o zasięgu globalnym. W prestiżowym Teatrze Wielkim im. José Asunción Floresa, mieszczącym się w gmachu Banku Centralnego Paragwaju, oficjalnie podpisano Umowę o Stowarzyszeniu subregionalnym pomiędzy blokiem Mercosur a Unią Europejską (UE). Ta uroczysta ceremonia stanowi zwieńczenie niezwykle złożonego procesu negocjacyjnego, który zainicjowano jeszcze w 1999 roku. Po ponad ćwierćwieczu intensywnych rozmów, obie strony sfinalizowały porozumienie, które powołuje do życia jedną z największych stref wolnego handlu na świecie, obejmującą rynek liczący ponad 750 milionów potencjalnych konsumentów.

Nowo zawarty pakt, który wejdzie w pełne życie po ratyfikacji przez parlamenty wszystkich państw członkowskich oraz Parlament Europejski, zawiera w swojej strukturze Tymczasową Umowę Handlową (VTS). Mechanizm ten ma na celu przyspieszenie wdrożenia kluczowych preferencji handlowych jeszcze przed zakończeniem pełnego procesu legislacyjnego. Powstały sojusz gospodarczy tworzy potężny rynek, którego łączny Produkt Krajowy Brutto (PKB) stanowi około 30 procent światowego PKB. Eksperci przewidują, że wzajemne obroty handlowe mogą osiągnąć imponujący poziom 100 miliardów dolarów, co zwiastuje fundamentalne zmiany w globalnej architekturze ekonomicznej. Dla krajów zrzeszonych w Mercosur umowa jest szczególnie korzystna: aż 92 procent ich eksportu do Unii Europejskiej zostanie zwolnione z cła, a kolejne 7,5 procent uzyska dostęp preferencyjny. Co więcej, niemal całkowita liberalizacja obejmie sektor rolniczy, gdzie 99 procent produktów będzie zwolnionych z taryf celnych.

Z perspektywy Brukseli, porozumienie to jest postrzegane jako strategiczny ruch mający na celu dywersyfikację partnerstw handlowych oraz skuteczne zmniejszenie zależności od chińskich łańcuchów dostaw. Jest to również zdecydowana odpowiedź na rosnącą niepewność w polityce handlowej Stanów Zjednoczonych. W ceremonii podpisania dokumentów wzięły udział najważniejsze postacie sceny politycznej obu kontynentów. Mercosur reprezentowali: sprawujący rotacyjne przewodnictwo prezydent Paragwaju Santiago Peña, prezydent Argentyny Javier Milei oraz prezydent Urugwaju Yamandú Orsi. Stronę europejską reprezentowała silna delegacja z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen na czele, której towarzyszyli przewodniczący Rady Europejskiej António Costa oraz komisarz ds. handlu Maroš Šefčovič.

Mimo ogromnego znaczenia politycznego, pakt ten budzi również kontrowersje i spotyka się z oporem niektórych grup interesu. Najgłośniejszy sprzeciw płynie ze strony europejskich rolników, którzy wyrażają głębokie obawy dotyczące konkurencji ze strony tańszych produktów z Ameryki Południowej, zwłaszcza w sektorach produkcji wołowiny, drobiu oraz cukru. Z drugiej strony, dla państw Mercosur otwarcie rynku europejskiego stanowi unikalną szansę na dynamiczny rozwój eksportu żywności i produktów mięsnych. Warto podkreślić, że umowa wykracza poza ramy czysto handlowe, kładąc duży nacisk na zacieśnienie współpracy w obszarach transformacji cyfrowej, ochrony praw człowieka oraz działań na rzecz klimatu, co obejmuje konsolidację rygorystycznych protokołów środowiskowych.

W szerszym ujęciu geopolitycznym, podpisanie tego traktatu jest interpretowane jako silna deklaracja na rzecz multilateralizmu opartego na jasnych regułach, co jest szczególnie istotne w dobie postępującej fragmentacji globalnych modeli handlowych. Dokument ten staje się fundamentem stabilności w niepewnych czasach. Interesującym aspektem jest sytuacja Boliwii, która jako najnowszy członek bloku Mercosur nie brała bezpośredniego udziału w wieloletnich negocjacjach. Niemniej jednak, drzwi dla tego kraju pozostają otwarte, a Boliwia zachowuje pełne prawo do przystąpienia do wypracowanego porozumienia w przyszłości, co dodatkowo wzmocni integrację regionu z rynkiem europejskim.