Liên minh Châu Âu thiết lập quan hệ đối tác đa phương với Bolivia trong các lĩnh vực an ninh, khí hậu và năng lượng

Vào ngày thứ Năm, mùng 5 tháng 2 năm 2026, thủ đô La Paz đã trở thành tâm điểm của các hoạt động ngoại giao khi đón tiếp một phái đoàn hùng hậu từ Liên minh Châu Âu (EU), đánh dấu sự khởi đầu của một chương mới đầy triển vọng trong quan hệ song phương. Phái đoàn này quy tụ khoảng 70 đại diện ưu tú, bao gồm các quan chức cấp cao từ Ủy ban Châu Âu, các chuyên gia tài chính từ Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) cùng đông đảo giới doanh nhân quốc tế. Sự hiện diện của họ không chỉ là một chuyến thăm xã giao mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về ý định cung cấp những hỗ trợ tài chính và kỹ thuật sâu rộng cho Bolivia, tập trung vào ba trụ cột chiến lược: ngăn chặn vấn nạn buôn lậu ma túy xuyên quốc gia, giảm thiểu các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển các nguồn năng lượng sạch thay thế.

Chuyến thăm quan trọng này diễn ra đúng vào thời điểm Bolivia đang trải qua một cuộc tái định hướng sâu sắc về cả ngoại giao lẫn thương mại, bắt đầu từ khi Tổng thống Rodrigo Paz chính thức nhậm chức vào tháng 11 năm 2025. Sự kiện này đã đánh dấu sự kết thúc của một giai đoạn kéo dài hai thập kỷ dưới sự điều hành của các chính phủ xã hội chủ nghĩa, những người vốn ưu tiên xây dựng liên minh chặt chẽ với các đối tác như Trung Quốc, Nga, Cuba và Venezuela. Trong nỗ lực tái thiết lập quan hệ với phương Tây, EU đã cam kết một gói tài chính ngay lập tức trị giá 11 triệu euro dành cho các sáng kiến bảo vệ môi trường và hỗ trợ nông dân chuyển đổi từ cây coca sang các loại cây trồng thay thế có giá trị kinh tế bền vững. Thêm vào đó, một khoản ngân sách khoảng 3 triệu euro cũng đã được dự phòng để tăng cường năng lực cho các đơn vị phòng chống ma túy của quốc gia này.

Trong phân khúc năng lượng sạch, một sự hợp tác đáng chú ý giữa EU và Cơ quan Hợp tác Đức (BMZ) đã được thiết lập thông qua chương trình EU4ProTransición với cam kết tài trợ 9 triệu euro. Sự tập trung vào các nguồn năng lượng thay thế này hoàn toàn nhất quán với chiến lược chuyển đổi năng lượng tổng thể mà Bolivia đang theo đuổi. Theo những tuyên bố từ Bộ trưởng Bộ Dầu khí và Năng lượng Alejandro Baldivieso, quốc gia này đang hướng tới một mục tiêu đầy tham vọng: nâng tỷ lệ đóng góp của các nguồn năng lượng tái tạo trong cơ cấu năng lượng quốc gia từ mức 33% hiện tại lên tới 65% vào năm 2033. Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và giảm phát thải carbon trong dài hạn cho toàn khu vực.

Một trong những trọng tâm hàng đầu của các phiên thảo luận là việc đưa Bolivia hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu đối với các loại khoáng sản và nguyên liệu thô mang tính sống còn, đặc biệt là lithium. Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) đã đưa ra một đề xuất dự án hạ tầng khổng lồ với trị giá ước tính khoảng 200 triệu euro, tập trung vào việc xây dựng mạng lưới các nhà máy điện mặt trời trên khắp lãnh thổ Bolivia. Đề xuất này minh chứng cho mong muốn của EU trong việc thiết lập các khoản đầu tư hạ tầng chiến lược và bền vững tại khu vực Nam Mỹ. Với trữ lượng lithium khổng lồ lên tới khoảng 23 triệu tấn, Bolivia đang sở hữu tiềm năng để trở thành một quốc gia chủ chốt trên thị trường khoáng sản thế giới, một vị thế đã được củng cố thông qua sự góp mặt của nước này tại Hội nghị Bộ trưởng về Khoáng sản Thiết yếu năm 2026 vừa qua tại Hoa Kỳ.

Ông Pelayo Castro, Giám đốc phụ trách khu vực Châu Mỹ của Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu, đã mô tả chuyến thăm này là một sự kiện mang tính bước ngoặt, khẳng định rằng Liên minh Châu Âu đang thực sự mở rộng vòng tay với nhân dân Bolivia trong giai đoạn chuyển đổi chính trị đầy ý nghĩa này. Sự thay đổi tích cực trong quan hệ ngoại giao diễn ra trong bối cảnh khá đặc biệt, khi Bolivia chưa được bao gồm trong hiệp định thương mại giữa khối MERCOSUR và EU được ký kết vào tháng 1 năm 2026. Mặc dù thắt chặt quan hệ với châu Âu, Bolivia vẫn không ngừng đẩy mạnh khai thác tiềm năng của ngành lithium bằng cách duy trì và thu hút thêm các nguồn vốn đầu tư từ các đối tác truyền thống như Nga và Trung Quốc để phát triển các mỏ khoáng sản quan trọng như Pastos Grandes, Uyuni và Coipasa.

Hiện nay, chính phủ Bolivia đang nỗ lực thực hiện các cải cách theo hướng kinh tế thị trường sau hơn 20 năm vận hành theo mô hình nhà nước quản lý tập trung, đồng thời khéo léo tìm kiếm sự cân bằng lợi ích giữa các đối tác phương Tây và phương Đông. Tổng giá trị của các khoản hỗ trợ tài chính được công bố và đề xuất trong đợt này, bao gồm cả dự án tiềm năng 200 triệu euro từ EIB, đã vượt ngưỡng 220 triệu euro. Sự hợp tác đa tầng nấc này, bao quát từ các vấn đề an ninh, chương trình nghị sự về khí hậu cho đến an ninh năng lượng, đang góp phần định vị Bolivia như một mắt xích không thể thiếu trong các động lực địa kinh tế và địa chính trị mới tại khu vực Nam Mỹ, hứa hẹn mang lại sự ổn định và phát triển thịnh vượng cho quốc gia này trong tương lai.