EU chính thức luật hóa lộ trình chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu khí đốt từ Nga vào năm 2027

Vào ngày 26 tháng 1 năm 2026, Liên minh Châu Âu (EU) đã hoàn tất việc thông qua một quy định mang tính bước ngoặt, thiết lập lệnh cấm vĩnh viễn và theo lộ trình đối với toàn bộ khí đốt tự nhiên nhập khẩu từ Liên bang Nga. Biện pháp có tính ràng buộc pháp lý này là kết quả của sự đồng thuận chính trị đạt được vào cuối năm 2025, bao gồm cả nguồn cung qua đường ống dẫn khí và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Đây được xem là một giai đoạn then chốt trong quá trình tách rời năng lượng của khối. Theo lộ trình, việc chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu LNG từ Nga dự kiến hoàn tất vào cuối năm 2026, trong khi thời hạn cuối cùng cho khí đốt qua đường ống được ấn định là ngày 30 tháng 9 năm 2027.

Quy định mới cũng mở ra một cơ chế linh hoạt, cho phép các quốc gia thành viên đang gặp khó khăn có thể trì hoãn thực hiện cho đến ngày 1 tháng 11 năm 2027, nếu họ đối mặt với những thách thức thực sự trong việc lấp đầy các kho dự trữ trước mùa đông. Trong quá trình ra quyết định dựa trên nguyên tắc đa số đủ điều kiện, Hungary và Slovakia đã bỏ phiếu chống do vẫn còn phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ Nga. Ông Peter Szijjarto, Bộ trưởng Ngoại giao Hungary, đã chỉ trích quyết định này là "kết quả của một vụ gian lận pháp lý quy mô lớn" và khẳng định ý định khởi kiện lên Tòa án Công lý Châu Âu, có thể cùng với sự tham gia của Slovakia.

Lệnh cấm này là một phần cốt lõi của chiến lược REPowerEU, nhằm mục tiêu đạt được sự độc lập năng lượng hoàn toàn của EU khỏi Nga sau cuộc xung đột tại Ukraine năm 2022. Trước thời điểm năm 2022, Nga từng cung cấp hơn 40% lượng khí đốt nhập khẩu của EU, nhưng đến năm 2025, con số này đã giảm xuống chỉ còn khoảng 13-15%. Trong quý 3 năm 2025, Na Uy đã vươn lên trở thành nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho khối với 25% thị phần, trong khi tỷ trọng của Nga đã sụt giảm đáng kể xuống mức 15%.

Để đảm bảo tính thực thi, quy định mới áp dụng các biện pháp kiểm soát và đa dạng hóa nghiêm ngặt, bao gồm nghĩa vụ của các quốc gia trong việc xác minh nguồn gốc khí đốt trước khi cho phép cung ứng. Các doanh nghiệp vi phạm có thể đối mặt với mức phạt lên tới 40 triệu euro hoặc 3,5% tổng doanh thu hàng năm trên toàn cầu. Tuy nhiên, trong trường hợp khẩn cấp đe dọa đến an ninh cung ứng, Ủy ban Châu Âu có quyền tạm đình chỉ lệnh cấm trong thời gian tối đa bốn tuần. Song song đó, cơ quan này cũng đang lên kế hoạch đề xuất một dự luật nhằm loại bỏ dần việc nhập khẩu dầu mỏ từ Nga vào cuối năm 2027.

Những nỗ lực thay thế nhiên liệu hóa thạch theo kế hoạch REPowerEU còn bao gồm mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên mức 45% vào năm 2030. Mặc dù vậy, các chuyên gia phân tích cũng lưu ý về sự chuyển dịch phụ thuộc khí đốt của Châu Âu từ Nga sang một mối liên kết mới với Hoa Kỳ. Sự thay đổi này đang làm dấy lên những lo ngại về khả năng dễ bị tổn thương trong bối cảnh địa chính trị mới, đòi hỏi khối này phải có những chiến lược ứng phó linh hoạt hơn trong tương lai.