Avrupa Birliği, 2027 Yılına Kadar Rus Gazından Tamamen Vazgeçme Kararını Hukuken Kesinleştirdi

Avrupa Birliği, 26 Ocak 2026 tarihinde Rusya Federasyonu'ndan gerçekleştirilen tüm doğal gaz ithalatına yönelik kademeli ve süresiz bir yasak getiren tüzüğü resmen onaylayarak yürürlüğe koydu. 2025 yılının son günlerinde sağlanan siyasi mutabakatın bir sonucu olan bu hukuki düzenleme, hem boru hatları üzerinden yapılan sevkiyatları hem de sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikini kapsıyor. Birliğin enerji alanındaki stratejik ayrışma sürecinde hayati bir aşamayı temsil eden bu karar uyarınca, Rus LNG ithalatının 2026 yılı sonuna kadar tamamen sonlandırılması planlanırken, boru hattı gazı sevkiyatları için nihai tarih 30 Eylül 2027 olarak tescil edildi.

Onaylanan yeni tüzük, kış sezonu öncesinde doğal gaz depolama tesislerini doldurma konusunda ciddi teknik veya lojistik zorluklar yaşayan üye ülkelere 1 Kasım 2027 tarihine kadar sınırlı bir erteleme hakkı tanıyor. Nitelikli çoğunluk esasına göre alınan bu karara, Rus enerji kaynaklarına olan yüksek bağımlılıklarını sürdüren Macaristan ve Slovakya sert bir şekilde itiraz etti. Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, alınan bu kararı "geniş kapsamlı bir hukuki manipülasyon" olarak nitelendirerek, konuyu muhtemelen Slovakya ile ortaklaşa bir şekilde Avrupa Adalet Divanı'na taşıyacaklarını ve hukuki mücadele başlatacaklarını ifade etti.

Söz konusu ithalat yasağı, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya yönelik başlattığı geniş çaplı askeri müdahalenin ardından hayata geçirilen REPowerEU stratejisinin en kritik sütunlarından birini oluşturuyor. 2022 yılından önce Avrupa Birliği'nin toplam gaz ithalatının %40'ından fazlasını tek başına karşılayan Rusya'nın pazar payı, yürütülen çeşitlendirme politikaları sayesinde 2025 yılına gelindiğinde %13-15 bandına kadar geriledi. 2025 yılının üçüncü çeyreği verilerine göre Norveç, %25'lik pazar payı ile birliğin en büyük gaz tedarikçisi konumuna yükselirken, Rusya'nın payı aynı dönemde %15 seviyesine kadar düştü.

Yeni yasal düzenleme, gazın menşeinin her sevkiyat öncesinde titizlikle denetlenmesi zorunluluğu da dahil olmak üzere son derece katı kontrol mekanizmaları içeriyor. Belirlenen normlara uymayan enerji şirketleri, 40 milyon avroya kadar ulaşabilen veya küresel yıllık cirolarının %3,5'ine tekabül eden ağır mali yaptırımlarla karşı karşıya kalacak. Bununla birlikte, enerji arz güvenliğini ciddi şekilde tehdit eden olağanüstü durumlarda Avrupa Komisyonu, yasağı dört haftalık sürelerle geçici olarak askıya alma yetkisine sahip olacak. Bu sürece paralel olarak Komisyon, 2027 yılı sonuna kadar Rus petrol ithalatının da tamamen sonlandırılmasını öngören yeni bir yasa tasarısı hazırlığı içerisinde olduğunu duyurdu.

REPowerEU planı doğrultusunda fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltma çabaları, yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam enerji karmasındaki payının 2030 yılına kadar %45'e çıkarılması hedefini de kapsıyor. Ancak enerji piyasası analistleri, Avrupa'nın Rus gazına olan bağımlılığının yerini hızla Amerika Birleşik Devletleri'nden gelen sevkiyatlara bıraktığına dikkat çekiyor. Bu durum, Avrupa'nın enerji güvenliğinde yeni bir jeopolitik bağımlılık ve potansiyel kırılganlık alanı oluşabileceği yönündeki endişeleri de beraberinde getiriyor.