Europese Unie legt definitieve stopzetting van Russische gasimport tegen 2027 wettelijk vast

Op 26 januari 2026 heeft de Europese Unie de definitieve goedkeuring gegeven aan een verordening die een stapsgewijs en onherroepelijk verbod instelt op de volledige import van aardgas uit de Russische Federatie. Deze juridisch bindende maatregel is het resultaat van een politiek akkoord dat eind 2025 werd bereikt en markeert een beslissende fase in de energetische loskoppeling van het Europese blok. Het verbod heeft betrekking op zowel de leveringen via pijpleidingen als op vloeibaar aardgas (lng). Volgens de vastgestelde tijdlijn moet de import van Russisch lng tegen het einde van 2026 volledig zijn beëindigd, terwijl voor gas via pijpleidingen de uiterste deadline is vastgesteld op 30 september 2027.

De nieuwe wetgeving voorziet in een specifieke uitzonderingsclausule voor lidstaten die kampen met significante uitdagingen bij de overgang. Zij kunnen een uitstel krijgen tot 1 november 2027, mits er aantoonbare problemen zijn met het vullen van de gasvoorraden voorafgaand aan het winterseizoen. Tijdens de stemming, waarbij een gekwalificeerde meerderheid nodig was, bleek dat niet alle landen op één lijn zaten; Hongarije en Slowakije stemden tegen vanwege hun voortdurende afhankelijkheid van Russische energie. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken, Péter Szijjártó, uitte scherpe kritiek en bestempelde het besluit als een vorm van grootschalige juridische fraude. Hij kondigde aan de maatregel, mogelijk samen met Slowakije, aan te vechten bij het Europees Hof van Justitie.

Dit importverbod is een fundamentele pijler van de REPowerEU-strategie, die werd gelanceerd na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022 met als doel volledige energie-onafhankelijkheid te bereiken. De verschuiving in de Europese energiemarkt is aanzienlijk: waar Rusland vóór 2022 nog meer dan 40% van de totale gasimport van de EU voor zijn rekening nam, was dit aandeel tegen 2025 al geslonken naar ongeveer 13 tot 15%. In het derde kwartaal van 2025 nam Noorwegen de positie van belangrijkste leverancier over met een marktaandeel van 25%, terwijl de Russische invloed verder naar de achtergrond verdween.

Om de naleving van de nieuwe regels te waarborgen, introduceert de verordening strikte controlemechanismen en diversificatieverplichtingen. Lidstaten zijn verplicht de herkomst van gasleveringen nauwgezet te controleren voordat deze worden toegelaten tot het netwerk. Bedrijven die de regels overtreden, hangen zware sancties boven het hoofd, met boetes die kunnen oplopen tot 40 miljoen euro of 3,5% van hun totale wereldwijde jaaromzet. In extreme noodsituaties die de leveringszekerheid direct bedreigen, heeft de Europese Commissie de bevoegdheid om het verbod tijdelijk voor maximaal vier weken op te schorten. Daarnaast bereidt de Commissie momenteel een wetsvoorstel voor om ook de import van Russische olie tegen het einde van 2027 volledig uit te faseren.

De inspanningen om fossiele brandstoffen te vervangen gaan hand in hand met de doelstellingen van het REPowerEU-plan om het aandeel hernieuwbare energie tegen 2030 te verhogen naar 45%. Desondanks waarschuwen economische analisten dat de afhankelijkheid van Russisch gas momenteel deels wordt vervangen door een sterke focus op de Verenigde Staten. Deze nieuwe dynamiek zorgt voor discussie over de geopolitieke kwetsbaarheid van Europa op de lange termijn en de noodzaak voor een nog bredere spreiding van energiebronnen om de stabiliteit op de interne markt te garanderen.