Mỹ tạm thời nới lỏng trừng phạt đối với dầu mỏ Iran nhằm kiềm chế đà tăng giá toàn cầu

Vào ngày 20 tháng 3, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã chính thức ban hành một giấy phép đặc biệt có hiệu lực trong vòng 30 ngày, cho phép tạm dừng các lệnh cấm vận liên quan đến việc mua bán dầu mỏ và các sản phẩm dầu từ Iran. Tuy nhiên, quy định này đi kèm với điều kiện nghiêm ngặt là số hàng hóa đó phải được bốc xếp và đang trong quá trình vận chuyển tính đến thời điểm công bố. Văn bản pháp lý này cũng nêu rõ rằng các bên liên quan không được phép ký kết bất kỳ hợp đồng hoặc thực hiện các giao dịch mới nào trong giai đoạn nới lỏng tạm thời này.

Theo nội dung từ giấy phép của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC), quyết định này cho phép thực hiện các hoạt động bốc dỡ, kinh doanh và vận chuyển đối với khoảng 140 triệu thùng dầu đã được đưa lên tàu trước 00:01 theo giờ miền Đông ngày 20 tháng 3. Giải thích về động thái này trên nền tảng X, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết mục tiêu chính là ổn định thị trường năng lượng toàn cầu mà không mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho Tehran, trong bối cảnh Saudi Arabia và UAE đang nỗ lực gia tăng sản lượng khai thác. Ông Bessent cũng đặc biệt nhấn mạnh rằng đây không phải là một sự nới lỏng trừng phạt trong dài hạn, mà chỉ là giải pháp tình thế để giải phóng lượng dầu đang bị đình trệ trên biển, tránh gây ra tình trạng khan hiếm nguồn cung trầm trọng.

Tình hình thị trường năng lượng đã trở nên căng thẳng kể từ cuối tháng 2 năm 2026, khi các hoạt động phong tỏa eo biển đã làm tê liệt khoảng 20% lượng dầu lưu thông trên toàn thế giới. Hệ quả là giá dầu Brent đã có những đợt tăng phi mã, vượt ngưỡng 120 USD cho mỗi thùng. Mặc dù Hoa Kỳ, châu Âu và Nhật Bản đã đồng loạt lên tiếng chỉ trích Iran, đồng thời phối hợp với Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) để giải phóng các kho dự trữ chiến lược, nhưng áp lực về tình trạng thiếu hụt nguồn cung vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp và có xu hướng ngày càng trầm trọng hơn.

Trái ngược với những tính toán từ phía Washington, giới chức Iran khẳng định rằng họ hiện không còn bất kỳ lượng dầu dư thừa nào để cung cấp cho thị trường quốc tế. Bà Samana Goddousi, đại diện chính thức của Bộ Dầu mỏ Iran, tuyên bố rằng hiện tại Tehran hầu như không còn dầu dự trữ trên các tàu vận tải biển hay tại các kho bãi để xuất khẩu sang các thị trường khác. Theo nhận định của bà, những tuyên bố từ Bộ trưởng Tài chính Mỹ thực chất chỉ là một nỗ lực tâm lý nhằm trấn an các quốc gia tiêu thụ và tạo ra những kỳ vọng ảo về nguồn cung trong bối cảnh thị trường đang hoảng loạn.

Trước đó, các chiến dịch quân sự phối hợp giữa Hoa Kỳ và Israel nhắm vào Iran đã phá hủy một phần lớn cơ sở hạ tầng dầu khí của quốc gia này, bao gồm cả các cảng trung chuyển chiến lược tại vùng Hormozgan. Cựu Tổng thống Donald Trump từng đưa ra nhận định rằng Iran có thể phải mất tới 10 năm để khôi phục hoàn toàn năng lực sản xuất như trước đây. Tuy nhiên, thực tế về việc các tàu chở dầu bị phong tỏa đã buộc Washington phải tìm kiếm một giải pháp thỏa hiệp tạm thời. Bước đi này đã nhận được sự ủng hộ từ Saudi Arabia và UAE, khi hai quốc gia này đồng ý tăng sản lượng khai thác để thay thế cho sự thiếu hụt từ Iran trong tương lai, mặc dù họ cần khoảng thời gian từ 30 đến 60 ngày để hoàn tất các quy trình kỹ thuật cần thiết.