ABD, Petrol Fiyatlarını Dengelemek İçin İran Petrolüne Yönelik Yaptırımları Geçici Olarak Esnetti

ABD Hazine Bakanlığı, küresel enerji piyasalarındaki fiyat baskısını hafifletmek amacıyla 20 Mart tarihinde kritik bir lisans yayımladı. Bu lisans, İran kaynaklı petrol ve petrol türevlerinin ticaretine yönelik uygulanan katı yasakları 30 günlük bir süre için geçici olarak askıya alıyor. Ancak bu muafiyet, yalnızca belirtilen tarihe kadar yüklemesi yapılmış ve deniz yoluyla sevkiyatı devam eden ürünler için geçerli olacak; yeni bir ticari sözleşme yapılmasına ise kesinlikle izin verilmiyor.

Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından sağlanan bu izin, 20 Mart günü Doğu Saati ile gece yarısı 00:01'den önce gemilere yüklenen yaklaşık 140 milyon varil petrolün tahliyesini, satışını ve lojistik süreçlerini kapsıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent, X platformu üzerinden yaptığı değerlendirmede, bu hamlenin temel amacının piyasada arz güvenliğini sağlamak olduğunu dile getirdi. Bessent, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin üretimlerini artırma sürecinde olduklarını, bu geçici kararın İran'a uzun vadeli bir avantaj sağlamayacağını ve yaptırımların genel politikasında bir yumuşama anlamına gelmediğini özellikle belirtti.

2026 yılının Şubat ayı sonlarında başlayan stratejik boğaz ablukası, dünya genelindeki petrol sevkiyatının yaklaşık %20'sini durma noktasına getirerek küresel bir enerji krizini tetikledi. Bu durum, Brent petrol fiyatlarının varil başına 120 dolar sınırını aşarak rekor seviyelere ulaşmasına yol açtı. Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği ve Japonya, İran'ın bu hamlelerini sert bir dille kınarken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından önerilen rezerv kullanımını desteklediler. Buna rağmen, piyasadaki arz yetersizliği ciddiyetini korumaya devam ediyor.

İran tarafı ise Washington'dan gelen bu açıklamaları gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle reddediyor. İran Petrol Bakanlığı Resmi Sözcüsü Samana Goddousi, halihazırda ne denizdeki tankerlerde ne de farklı depolama alanlarında ihraç edilebilecek bir petrol fazlası bulunmadığını savundu. Goddousi, ABD Hazine Bakanı'nın bu girişiminin sadece küresel alıcılar nezdinde yapay bir iyimserlik yaratmaya yönelik bir algı yönetimi olduğunu ileri sürdü.

ABD ve İsrail'in İran'ın enerji tesislerine yönelik düzenlediği askeri operasyonlar, Hürmüzgan bölgesindeki terminaller başta olmak üzere ülkenin üretim kapasitesine büyük zarar verdi. Donald Trump, İran'ın bu altyapıyı eski haline getirmesinin en az 10 yıllık bir süreç gerektireceğini ifade etmişti. Ancak mevcut gemi ablukası, Washington'u piyasa dengelerini korumak adına bu tür bir taviz vermeye itti. Suudi Arabistan ve BAE, İran'ın eksikliğini gidermek için üretimi artırma taahhüdünde bulunsa da, tam kapasiteye ulaşmak için 30 ila 60 günlük bir teknik hazırlık süresine ihtiyaç duyuyorlar.