Tòa án tuyên bố các hạn chế của Lầu Năm Góc đối với báo chí là vi hiến

Vào thứ Sáu, ngày 20 tháng 3 năm 2026, Thẩm phán liên bang Paul Friedman tại Washington, D.C., đã đưa ra một phán quyết mang tính bước ngoặt khi tuyên bố các điều khoản then chốt trong chính sách của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ là vi hiến. Những quy định này vốn đã hạn chế nghiêm trọng quyền tiếp cận của giới truyền thông đối với cơ quan này trong thời gian qua. Quyết định pháp lý trên là kết quả của một vụ kiện do tờ The New York Times khởi xướng, nhằm thách thức các quy tắc khắt khe được Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ban hành vào tháng 10 năm 2025.

Thẩm phán Friedman, người từng được cựu Tổng thống Bill Clinton bổ nhiệm, khẳng định rằng chính sách hiện tại đã vi phạm các bảo đảm cơ bản của Tu chính án thứ nhất và thứ năm thuộc Hiến pháp Hoa Kỳ, liên quan trực tiếp đến quyền tự do ngôn luận và quy trình pháp lý công bằng. Trọng tâm của cuộc tranh chấp pháp lý này là yêu cầu các phóng viên được cấp thẻ tác nghiệp phải ký vào một thỏa thuận cam kết. Theo đó, họ phải nhận được sự phê duyệt trước từ Bộ Quốc phòng đối với bất kỳ thông tin nào định công bố liên quan đến cơ quan này, ngay cả khi thông tin đó không thuộc danh mục bí mật. Thẩm phán đã bãi bỏ các điều khoản coi những nhà báo tìm kiếm thông tin không chính thức là mối đe dọa an ninh, đồng thời bác bỏ quan điểm cho rằng việc tiếp cận Lầu Năm Góc chỉ là một "đặc quyền", thay vào đó ông nhấn mạnh đây là một quyền hạn chính đáng.

Trong bản phán quyết dài 40 trang, Thẩm phán Friedman nhấn mạnh rằng những cách diễn đạt mơ hồ trong chính sách đã tạo ra rủi ro cho các hoạt động báo chí hợp pháp và có thể bị lợi dụng để "loại bỏ những phóng viên không mong muốn". Phán quyết của tòa án mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay. Thẩm phán lưu ý rằng việc công chúng được tiếp cận với các quan điểm đa dạng về các hành động của chính phủ là điều "quan trọng hơn bao giờ hết", đặc biệt là sau cuộc tấn công của Hoa Kỳ vào Venezuela và cuộc chiến đang tiếp diễn với Iran.

Kể từ khi các hạn chế này được áp dụng vào mùa thu năm 2025, nhiều tổ chức tin tức lớn, bao gồm Associated Press và Reuters, đã kiên quyết từ chối ký vào bản thỏa thuận, dẫn đến việc thẻ tác nghiệp của họ bị thu hồi. Hệ quả là đội ngũ phóng viên thường trực tại Lầu Năm Góc phần lớn chỉ còn lại các cơ quan truyền thông có khuynh hướng bảo thủ chấp nhận các điều kiện ràng buộc. Đây được đánh giá là một sự thay đổi đáng kể và tiêu cực trong quyền tiếp cận thông tin của báo chí kể từ thời chính quyền Tổng thống Dwight Eisenhower.

Tòa án đã ra lệnh ban hành một lệnh cấm tư pháp vĩnh viễn có hiệu lực ngay lập tức, đình chỉ việc áp dụng các điều khoản gây tranh cãi và yêu cầu khôi phục quyền tác nghiệp cho các phóng viên của tờ The New York Times. Charlie Stadtlander, người phát ngôn của NYT, tuyên bố rằng phán quyết này đã tái khẳng định quyền bất khả xâm phạm của các phương tiện truyền thông độc lập trong việc đặt câu hỏi thay mặt cho xã hội Mỹ, đồng thời yêu cầu sự minh bạch tối đa trong các hoạt động của nhà nước. Phía Bộ Quốc phòng bày tỏ sự không đồng tình với phán quyết này; người phát ngôn chính của Lầu Năm Góc, Sean Parnell, cho biết cơ quan này có ý định nộp đơn kháng cáo ngay lập tức và khẳng định rằng các hạn chế là cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia.

Vụ việc pháp lý này, bắt đầu từ đơn kiện do The New York Times và phóng viên Julian Barnes đệ trình vào tháng 12 năm 2025, đã phản ánh cuộc tranh luận sâu sắc tại Hoa Kỳ về sự cân bằng giữa yêu cầu an ninh quốc gia và các bảo đảm hiến pháp về tự do báo chí. Về cơ bản, tòa án đã ngăn chặn nỗ lực của Bộ Quốc phòng trong việc thay thế các quy trình pháp lý rõ ràng bằng một cơ chế phê duyệt nội dung trước khi xuất bản, điều mà tòa án cho rằng tạo ra rủi ro gây áp lực có chọn lọc lên giới truyền thông. Mặc dù một số hạn chế kỹ thuật về việc di chuyển của phóng viên bên trong tòa nhà Lầu Năm Góc vẫn được giữ nguyên, nhưng yếu tố then chốt về việc kiểm soát nội dung các bài báo đã chính thức bị loại bỏ.