VS heffen tijdelijk sancties op Iraanse olie op om wereldwijde prijzen te beteugelen

Op 20 maart heeft het Amerikaanse ministerie van Financiën een specifieke licentie gepubliceerd die een tijdelijke verschuiving in het sanctiebeleid markeert. Deze licentie heft voor een periode van 30 dagen het verbod op de aankoop en verkoop van Iraanse olie en olieproducten op. Er geldt echter een strikte voorwaarde: de betreffende ladingen moesten op de dag van publicatie al zijn ingeladen en zich reeds op zee bevinden. Het is uitdrukkelijk niet toegestaan om onder deze regeling nieuwe handelsovereenkomsten of contracten af te sluiten.

De door het Office of Foreign Assets Control (OFAC) verleende vergunning staat de lossing, verkoop en verdere distributie toe van naar schatting 140 miljoen vaten olie die vóór 20 maart om 00:01 uur Eastern Time waren geladen. Minister van Financiën Scott Bessent gaf via het sociale medium X tekst en uitleg bij dit besluit. Hij stelde dat de maatregel noodzakelijk is om de oliemarkt te stabiliseren zonder dat Iran daar direct financieel voordeel uit haalt, terwijl bondgenoten zoals Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hun eigen productiecapaciteit opschroeven. Bessent onderstreepte dat dit geen versoepeling van de sancties op de lange termijn betreft, maar puur bedoeld is om te voorkomen dat reeds verscheepte volumes 'vastlopen' en de tekorten verergeren.

De achtergrond van deze ingreep is de blokkade van de strategische zeestraat die sinds eind februari 2026 de mondiale olietoevoer ernstig verstoort. Deze blokkade heeft de levering van ongeveer 20% van de wereldwijde olievoorraad lamgelegd, wat leidde tot forse prijsstijgingen waarbij Brent-olie boven de 120 dollar per vat uitkwam. Hoewel de Verenigde Staten, Europa en Japan de acties van Iran gezamenlijk hebben veroordeeld en het Internationaal Energieagentschap (IEA) hebben gesteund bij het aanspreken van strategische reserves, blijft de schaarste op de markt toenemen.

Ondanks de Amerikaanse handreiking beweren de Iraanse autoriteiten dat er momenteel geen sprake is van olieoverschotten die aan de internationale markten kunnen worden aangeboden. Samana Goddousi, de officiële woordvoerder van het Iraanse ministerie van Olie, verklaarde dat Iran nagenoeg geen overtollige voorraden meer heeft op schepen of voor export naar andere regio's. Volgens Goddousi is de verklaring van de Amerikaanse minister van Financiën louter een strategische zet die erop gericht is om kopers op de wereldmarkt hoop te geven in een tijd van grote onzekerheid.

De beperkte exportcapaciteit van Iran is mede het gevolg van recente militaire operaties door de Verenigde Staten en Israël, waarbij vitale delen van de Iraanse olie-infrastructuur zijn vernietigd, waaronder de belangrijke terminals in de regio Hormuzgan. Donald Trump verklaarde eerder dat het Iran zeker tien jaar zal kosten om deze schade te herstellen. Desondanks heeft de aanhoudende blokkade van olietankers Washington gedwongen tot een pragmatisch compromis. Dit besluit wordt gesteund door Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, die hebben toegezegd hun productie te verhogen om de weggevallen Iraanse volumes op termijn te vervangen. Zij hebben echter aangegeven dat de technologische implementatie hiervan ongeveer 30 tot 60 dagen in beslag zal nemen.