Trong căn phòng lộng lẫy tại một khách sạn ở Washington, nơi thường vang lên những bài diễn văn đầy tự tin về quan hệ đối tác toàn cầu, bà Kristalina Georgieva trông mệt mỏi một cách lạ thường. Tổng Giám đốc IMF một lần nữa kêu gọi sự đoàn kết trước các cuộc khủng hoảng, nhưng hội nghị mùa xuân năm 2026 thay vì mang lại những đột phá, lại phơi bày một sự thật nghiệt ngã: các định chế đa phương đang dần mất đi tầm ảnh hưởng trong một thế giới ngày càng đối đầu.
Các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương đã rời đi mà không đạt được thỏa thuận nào về các vấn đề then chốt như cải cách hạn ngạch, giảm bớt gánh nặng nợ và tài trợ khí hậu. Bà Georgieva, vốn nổi tiếng với sự kiên trì, đang phải đối mặt với thực tế rằng những lời kêu gọi mang tính tổ chức của mình ngày càng ít nhận được phản hồi. Rủi ro hiện rất lớn: nếu thiếu sự phối hợp, nền kinh tế toàn cầu có nguy cơ trượt dài vào các khối khu vực và những cuộc chiến thương mại liên miên.
Đối với Georgieva, đây không phải là một sự cố ngẫu nhiên mà là sự tiếp nối của một sự nghiệp dài đầy những nghịch lý. Nhà kinh tế học người Bulgaria, người từng trải qua giai đoạn chuyển đổi hậu cộng sản, từng làm việc tại Ủy ban Châu Âu, sau đó trở thành CEO Ngân hàng Thế giới và năm 2019 chính thức lãnh đạo IMF. Bà luôn định vị mình là cầu nối giữa phương Tây và các nước phương Nam bán cầu, đồng thời tích cực thúc đẩy chương trình nghị sự xanh và hỗ trợ các nước nghèo trong đại dịch cũng như cuộc xung đột tại Ukraine.
Tuy nhiên, thời điểm hiện tại đang làm lộ rõ một mâu thuẫn sâu sắc trong lộ trình của bà. Bà Georgieva đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ tan rã của nền kinh tế thế giới, nhưng chính dưới sự điều hành của bà, thực trạng địa chính trị làm xói mòn tính chính danh của IMF đã trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc, sự hoài nghi của Mỹ đối với các cấu trúc đa phương và sự trỗi dậy của các khối thay thế như BRICS+ đang đặt bà vào thế của một nhà môi giới bị hạn chế năng lực bởi lợi ích của các cường quốc.
Động cơ của Georgieva rất dễ hiểu: bà thực tâm tin tưởng vào một hệ thống dựa trên luật lệ, vốn được hình thành từ chính kinh nghiệm cá nhân tại Bulgaria trong thời kỳ chuyển đổi. Thế nhưng, logic nội tại của IMF, nơi quyền biểu quyết vẫn được phân bổ thiếu cân bằng theo hướng có lợi cho phương Tây, lại đang chống lại bà. Mọi lời kêu gọi cải cách đều vấp phải sự kháng cự từ những bên đang hưởng lợi từ nguyên trạng.
Hãy hình tưởng một vị nhạc trưởng đang nỗ lực điều khiển một dàn nhạc mà trong đó, một nửa số nhạc công đã âm thầm thỏa thuận để chơi một giai điệu khác ở một khán phòng khác. Đó chính xác là những gì đang diễn ra với nỗ lực của Georgieva: về mặt hình thức, ai cũng công nhận sự cần thiết của việc phối hợp, nhưng các quyết định thực sự lại được đưa ra trong các cuộc gặp song phương hoặc thông qua các công cụ gây áp lực quốc gia.
Câu chuyện này buộc chúng ta phải có cái nhìn rộng hơn. Vấn đề không chỉ nằm ở cá tính của bà Georgieva hay thậm chí là ở bản thân IMF. Nó là triệu chứng của một sự dịch chuyển sâu sắc hơn: quá trình chuyển đổi từ trật tự tự do hậu chiến sang một thế giới nơi sức mạnh và lợi ích quốc gia một lần nữa thống trị các quy tắc tập thể. Những nhà lãnh đạo như bà Georgieva đang trở thành biểu tượng cho một kỷ nguyên đang dần khép lại — họ vẫn đang nói ngôn ngữ của sự hợp tác, trong khi thế giới đã bắt đầu lắng nghe những giai điệu khác.
Câu hỏi giờ đây không phải là liệu Georgieva có thể cứu vãn chủ nghĩa đa phương hay không. Vấn đề là liệu chủ nghĩa đa phương có thể tái sinh trong những điều kiện mới, hay nó buộc phải lùi bước để trở thành một ý tưởng đẹp đẽ nhưng đã lỗi thời của thế kỷ trước.
