Washington'daki bir otelin küresel ortaklığa dair özgüvenli nutukların yankılandığı görkemli salonunda Kristalina Georgieva, alışılmadık derecede yorgun görünüyordu. IMF Başkanı, krizler karşısında bir kez daha birlik çağrısında bulundu; ancak 2026 Bahar Toplantıları büyük atılımlar yerine sert bir gerçeği gözler önüne serdi: Çok taraflı kurumlar, tırmanan kutuplaşmanın hüküm sürdüğü bir dünyada etkisini yitiriyor.
Maliye bakanları ve merkez bankası başkanları; kota reformu, borç yükünün hafifletilmesi ve iklim finansmanı gibi temel konularda uzlaşmaya varamadan ayrıldılar. Israrcı tavrıyla tanınan Georgieva, kurumsal çağrılarının giderek daha fazla karşılıksız kaldığı gerçeğiyle yüzleşti. Riskler oldukça büyük: Koordinasyon sağlanamazsa, küresel ekonomi bir dizi bölgesel bloklaşmaya ve ticaret savaşlarına sürüklenme tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.
Bu durum Georgieva için münferit bir olay değil, paradokslarla dolu uzun kariyerinin bir devamı niteliğinde. Post-komünist geçiş sürecini bizzat deneyimleyen Bulgar ekonomist, Avrupa Komisyonu'ndaki görevinden sonra Dünya Bankası CEO'su olmuş, 2019 yılında ise IMF'nin başına geçmişti. Kendisini her zaman Batı ile Küresel Güney arasında bir köprü olarak konumlandıran Georgieva, pandemi ve Ukrayna'daki savaş sürecinde yeşil gündemi ve yoksul ülkelere yönelik yardımları aktif bir şekilde savundu.
Ancak mevcut tablo, onun izlediği yoldaki derin bir çelişkiyi gün yüzüne çıkarıyor. Georgieva küresel ekonominin parçalanma tehlikesine karşı defalarca uyarıda bulunsa da, jeopolitiğin IMF'nin meşruiyetini nasıl kemirdiği tam da onun liderliği döneminde aşikar hale geldi. Çin'in artan ağırlığı, ABD'nin çok taraflı yapılara karşı şüpheci yaklaşımı ve BRICS+ gibi alternatif oluşumların ortaya çıkışı, onu imkanları büyük güçlerin çıkarlarıyla sınırlı bir arabulucu konumuna itiyor.
Georgieva'nın motivasyonu oldukça net: Kendi geçiş dönemi Bulgaristan'ı deneyimleriyle şekillenen, kurallara dayalı bir sisteme içtenlikle inanıyor. Fakat oyların hala orantısız bir şekilde Batı lehine dağıtıldığı IMF'nin kurumsal mantığı, onun aleyhine işliyor. Yapılan her reform çağrısı, mevcut düzenden çıkar sağlayanların direnciyle karşılaşıyor.
Müzisyenlerin yarısının başka bir salonda farklı bir ezgi çalmak üzere anlaştığı bir orkestrayı yönetmeye çalışan bir şefi hayal edin. Georgieva'nın çabaları tam olarak bu manzarayı andırıyor: Kağıt üzerinde herkes koordinasyonun gerekliliğini kabul etse de gerçek kararlar ikili görüşmelerde veya ulusal baskı araçları üzerinden alınıyor.
Bu olay, meseleye daha geniş bir perspektiften bakmayı gerektiriyor. Sorun sadece Georgieva'nın kişiliğiyle, hatta sadece IMF ile de ilgili değil. Bu durum, savaş sonrası liberal düzenden; gücün ve ulusal çıkarların kolektif kurallara yeniden üstün geldiği bir dünyaya geçiş şeklindeki daha derin bir değişimin semptomudur. Georgieva gibi liderler, kapanmakta olan bir dönemin sembolleri haline geliyor; onlar hala iş birliği dilini konuşsalar da dünya artık farklı bir melodiyi dinliyor.
Artık asıl soru Georgieva'nın çok taraflılığı kurtarıp kurtaramayacağı değil. Asıl mesele, çok taraflılığın bu yeni koşullarda yeniden doğup doğamayacağı ya da geçen yüzyılın güzel ama miadını doldurmuş bir fikri olarak kalmaya mahkum olup olmadığıdır.
