Nghệ thuật trong dòng chảy thời gian: triển lãm «Metamorphoses» của Ovid tại Rijksmuseum ở Amsterdam

Tại Rijksmuseum ở Amsterdam đang diễn ra một trong những triển lãm quan trọng nhất trong năm — «Metamorphoses». Triển lãm, được chuẩn bị với sự hợp tác của Galleria Borghese ở Rome, khám phá tầm ảnh hưởng của tập thơ của Publius Ovidius Naso đối với nghệ thuật trong hai thiên niên kỷ qua.

Ý tưởng trung tâm của triển lãm là tư tưởng chủ đạo của Ovid: «Không có gì là bất biến, mọi thứ đều trôi chảy và biến đổi». Chính triết lý về sự vận động và biến đổi vĩnh cửu này đã trở thành một trong những nguồn cảm hứng mạnh mẽ nhất cho các nghệ sĩ ở các thời đại khác nhau — từ thời Phục hưng cho đến ngày nay.

Tập thơ «Metamorphoses», được viết vào khoảng năm 8 sau Công nguyên, bao gồm 15 cuốn và chứa hơn 250 câu chuyện thần thoại. Ovid đã tập hợp hầu như tất cả các câu chuyện Hy Lạp-La Mã nổi tiếng về sự biến hình: con người trở thành cây cối, động vật, hoa, sông ngòi và các chòm sao. Qua những câu chuyện này, ông đã cho thấy thế giới luôn ở trong trạng thái thay đổi không ngừng, còn ranh giới giữa con người, thiên nhiên và thần thánh là vô cùng mong manh.

Tại triển lãm ở Rijksmuseum, ý tưởng này được hé lộ qua cuộc đối thoại giữa các thời đại. Hơn 80 tác phẩm nghệ thuật kiệt xuất cho thấy các bậc thầy của những thời đại khác nhau đã diễn giải các thần thoại của Ovid như thế nào. Tại đây, các bức họa của Titian và Caravaggio nằm cạnh các bức tượng cẩm thạch của Bernini, các tác phẩm của Rodin, Brancusi, Magritte và Louise Bourgeois. Sự chú ý đặc biệt được dành cho các cách diễn giải hiện đại — các tác phẩm sắp đặt video, ảnh chụp và các hiện vật, trong đó các cốt truyện cổ xưa được tái hiện qua lăng kính của các chủ đề ngày nay: bản sắc, sự biến đổi cơ thể, giới tính và quyền lực.

Giám tuyển triển lãm Frits Scholten lưu ý: «“Metamorphoses” không chỉ đơn thuần là một tuyển tập các thần thoại. Đó là một triết lý về tính biến đổi của thế giới. Chúng tôi cho thấy các nghệ sĩ trong nhiều thế kỷ đã quay trở lại với Ovid như thế nào khi họ muốn nói điều gì đó quan trọng về bản chất của con người».

Triển lãm chiếm lĩnh một vài sảnh của Rijksmuseum và được xây dựng theo chủ đề — «Đam mê», «Khát vọng», «Biến hình», «Quyền lực» và «Vĩnh cửu». Khách tham quan có thể theo dõi cách cùng một câu chuyện thần thoại (ví dụ, câu chuyện về Apollo và Daphne hay Pygmalion) có được những cách đọc hoàn toàn khác nhau trong các thời đại khác nhau.

Sau Amsterdam, triển lãm sẽ chuyển đến Rome, nơi nó sẽ được trưng bày tại Galleria Borghese.

«Metamorphoses» tại Rijksmuseum không chỉ là một cuộc triển lãm hồi tưởng, mà là một sự suy ngẫm sâu sắc về bản chất của nghệ thuật và con người. Trong thời đại mà ranh giới giữa thực tại và ảo ảnh, giữa cơ thể và công nghệ liên tục bị xóa nhòa, tập thơ của Ovid vang lên một cách đặc biệt thời sự, nhắc nhở rằng sự biến đổi là quy luật tồn tại vĩnh cửu.