Sztuka w nurcie czasu: wystawa „Metamorfozy” Owidiusza w Rijksmuseum w Amsterdamie

W Rijksmuseum w Amsterdamie odbywa się jedna z najważniejszych wystaw roku — „Metamorfozy”. Ekspozycja, przygotowana we współpracy z Galleria Borghese w Rzymie, bada wpływ poematu Publiusza Owidiusza Nazona na sztukę ostatnich dwóch tysiącleci.

Centralną ideą wystawy jest główna myśl Owidiusza: „Nic nie pozostaje niezmienne, wszystko płynie i się transformuje”. To właśnie ta filozofia wiecznego ruchu i przemiany stała się jednym z najsilniejszych źródeł inspiracji dla artystów różnych epok — od renesansu po dzień dzisiejszy.

Poemat „Metamorfozy”, napisany około 8 roku n.e., składa się z 15 ksiąg i zawiera ponad 250 mitów. Owidiusz zebrał niemal wszystkie znane grecko-rzymskie historie o przemianach: ludzie stają się drzewami, zwierzętami, kwiatami, rzekami i gwiazdozbiorami. Poprzez te historie pokazał on, że świat znajduje się w ciągłej zmianie, a granice między człowiekiem, naturą i tym, co boskie, są niezwykle płynne.

Na wystawie w Rijksmuseum idea ta ukazuje się poprzez dialog epok. Ponad 80 wybitnych dzieł sztuki pokazuje, jak mistrzowie różnych czasów interpretowali owidiuszowskie mity. Sąsiadują tu płótna Tycjana i Caravaggia, marmurowe rzeźby Berniniego, prace Rodina, Brâncușiego, Magritte’a i Louise Bourgeois. Szczególną uwagę poświęcono współczesnym interpretacjom — wideoinstalacjom, fotografiom i obiektom, w których antyczne motywy zostały zinterpretowane na nowo przez pryzmat dzisiejszych tematów: tożsamości, transformacji ciała, płci i władzy.

Kurator wystawy Frits Scholten zauważa: „«Metamorfozy» — to nie tylko zbiór mitów. To filozofia zmienności świata. Pokazujemy, jak artyści na przestrzeni wieków powracali do Owidiusza, gdy chcieli powiedzieć coś ważnego o naturze człowieka”.

Wystawa zajmuje kilka sal Rijksmuseum i jest ułożona tematycznie — „Namiętność”, „Pragnienie”, „Przemiana”, „Władza” i „Wieczność”. Odwiedzający mogą prześledzić, jak ten sam mit (na przykład historia Apolla i Dafne lub Pigmaliona) zyskuje zupełnie inne odczytania w różnych epokach.

Po Amsterdamie wystawa uda się do Rzymu, gdzie zostanie pokazana w Galleria Borghese.

„Metamorfozy” w Rijksmuseum to nie tylko retrospektywa, ale głęboka refleksja nad naturą sztuki i człowieka. W epoce, gdy granice między rzeczywistością a wirtualnością, ciałem a technologiami nieustannie się zacierają, poemat Owidiusza brzmi szczególnie aktualnie, przypominając, że przemiana jest odwiecznym prawem istnienia.