Các nhà thiên văn học phát hiện phân tử vòng chứa lưu huỳnh lớn nhất trong không gian liên sao

Vào tháng 1 năm 2026, cộng đồng khoa học quốc tế đã chính thức xác nhận việc phát hiện ra 2,5-cyclohexadien-1-thione (C₆H₆S), một hợp chất hydrocarbon phức hợp chứa lưu huỳnh, bên trong đám mây phân tử liên sao G+0,693–0,027. Khu vực này nằm cách Trái Đất khoảng 27.000 năm ánh sáng, gần trung tâm của Dải Ngân Hà và là một vùng hình thành sao đang hoạt động mạnh mẽ. Việc nhận diện C₆H₆S, còn được gọi là thione hoặc thiepin, đánh dấu lần đầu tiên một phân tử chứa lưu huỳnh có cấu trúc vòng gồm 13 nguyên tử được tìm thấy trong vũ trụ, biến nó trở thành phân tử chứa lưu huỳnh nặng nhất từng được ghi nhận bên ngoài Trái Đất.

Khám phá quan trọng này đã khỏa lấp một khoảng trống lớn trong ngành hóa học thiên văn, thiết lập một sợi dây liên kết trực tiếp giữa các hợp chất hữu cơ đơn giản trong môi trường liên sao và những khối xây dựng sự sống phức tạp hơn vốn trước đây chỉ được tìm thấy trong sao chổi hoặc thiên thạch. Lưu huỳnh là nguyên tố phổ biến thứ mười trong vũ trụ và là thành phần thiết yếu để tạo nên các axit amin, protein cùng enzyme cần thiết cho sự sống. Trước phát hiện này, các hợp chất lưu huỳnh được tìm thấy trong không gian thường chỉ có cấu trúc đơn giản với không quá sáu nguyên tử.

Để xác minh sự tồn tại của C₆H₆S, các chuyên gia từ Viện Vật lý Ngoài Trái đất Max Planck (MPE) tại Đức đã hợp tác cùng Trung tâm Sinh học Thiên văn (CAB) tại Tây Ban Nha để thực hiện việc tổng hợp hợp chất này trong điều kiện phòng thí nghiệm. Quá trình này bao gồm việc áp dụng một dòng điện phóng điện lên tới 1000 volt vào thiophenol (C₆H₅SH) nhằm tạo ra chữ ký phổ vô tuyến chính xác của nó. Dấu vân tay quang phổ thu được sau đó đã được đối chiếu với các dữ liệu quan sát từ kính viễn vọng vô tuyến IRAM 30 mét và Yebes 40 mét tại Tây Ban Nha, mang lại kết quả trùng khớp hoàn toàn không thể phủ nhận.

Đội ngũ nghiên cứu, dẫn đầu bởi Mitsunori Araki từ MPE, cho rằng phát hiện này là bằng chứng vững chắc cho giả thuyết rằng các hợp chất hóa học nền tảng của sự sống đã bắt đầu hình thành trong không gian từ rất lâu trước khi các ngôi sao ra đời. Đồng tác giả nghiên cứu, Valerio Lattanzi, nhấn mạnh rằng thành tựu này mở ra triển vọng mới trong việc xác định thêm các phân tử chứa lưu huỳnh phức tạp khác. Đám mây G+0,693–0,027 cho thấy một sự đa dạng hóa học đáng kinh ngạc, bao gồm cả các nitrile đã được phát hiện trước đó, chứng minh rằng các phản ứng hóa học phức tạp vẫn có thể diễn ra mạnh mẽ trong môi trường cực lạnh.

Việc phát hiện ra thiepin, một cấu trúc tương đồng với các phân tử tìm thấy trong thiên thạch, đã củng cố mạnh mẽ quan điểm cho rằng các nguyên liệu cần thiết cho sự sống có thể đã được đưa đến Trái Đất sơ khai thông qua các vụ va chạm với các thiên thể nhỏ. Công trình nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Nature Astronomy vào tháng 1 năm 2026. Sự hiện diện của một phân tử vòng 13 nguyên tử trong một đám mây phân tử trẻ là minh chứng cho thấy các nền móng hóa học của sự sống đã được đặt ra ngay từ những giai đoạn sơ khai nhất của quá trình tiến hóa môi trường vũ trụ.