Przełom w astrochemii: Odkryto rekordową cząsteczkę siarki w głębi Drogi Mlecznej

W styczniu 2026 roku międzynarodowa społeczność naukowa oficjalnie potwierdziła przełomowe odkrycie 2,5-cykloheksadien-1-tionu (C₆H₆S), niezwykle złożonego węglowodoru zawierającego siarkę, w głębi międzygwiezdnego obłoku molekularnego G+0,693–0,027. Ten fascynujący obszar, będący kolebką nowych gwiazd, znajduje się w odległości około 27 000 lat świetlnych od naszej planety, w bezpośrednim sąsiedztwie dynamicznego centrum Drogi Mlecznej. Identyfikacja C₆H₆S, substancji znanej również pod nazwami tion lub tiepina, stanowi historyczny moment, gdyż po raz pierwszy w przestrzeni kosmicznej udało się wskazać cząsteczkę siarkową o strukturze pierścieniowej składającej się z 13 atomów. To czyni ją bezapelacyjnie najbardziej masywną cząsteczką zawierającą siarkę, jaką kiedykolwiek wykryto poza granicami Ziemi.

Osiągnięcie to w istotny sposób wypełnia dotychczasową lukę w wiedzy z zakresu astrochemii, tworząc bezpośredni pomost między prostymi związkami organicznymi obserwowanymi w ośrodku międzygwiezdnym a wysoce złożonymi elementami budulcowymi, które dotychczas znajdowano jedynie w próbkach z komet i meteorytów. Siarka, zajmująca dziesiąte miejsce pod względem powszechności występowania we wszechświecie, jest pierwiastkiem o krytycznym znaczeniu dla biologii, stanowiąc fundament aminokwasów, białek oraz enzymów niezbędnych do funkcjonowania organizmów żywych. Do tego przełomowego momentu nauka odnotowywała w kosmosie obecność związków siarki o znacznie prostszej budowie, zazwyczaj nieprzekraczającej sześciu atomów w jednej cząsteczce.

Aby z absolutną pewnością zweryfikować obecność C₆H₆S w tak odległym zakątku galaktyki, zespół ekspertów z Instytutu Fizyki Pozaziemskiej im. Maxa Plancka (MPE) w Niemczech podjął ścisłą współpracę z Centrum Astrobiologii (CAB) w Hiszpanii. Kluczowym etapem badań była precyzyjna synteza laboratoryjna tego związku, podczas której naukowcy poddali tiofenol (C₆H₅SH) działaniu wyładowania elektrycznego o wysokim napięciu wynoszącym 1000 woltów. Celem tego eksperymentu było uzyskanie dokładnej sygnatury radiospektralnej cząsteczki. Tak przygotowany laboratoryjny „odcisk palca” widmowy został następnie zestawiony z rzeczywistymi danymi obserwacyjnymi pozyskanymi przez zaawansowane radioteleskopy – 30-metrowy instrument IRAM oraz 40-metrowy teleskop Yebes, oba działające na terenie Hiszpanii – co doprowadziło do jednoznacznego potwierdzenia zgodności wyników.

Grupa badawcza pod przewodnictwem Mitsunori Arakiego z MPE argumentuje, że to odkrycie dostarcza silnych dowodów na poparcie hipotezy, według której fundamentalne związki chemiczne niezbędne do powstania życia zaczęły formować się w przestrzeni kosmicznej znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono – na długo przed rozpoczęciem procesów gwiazdotwórczych. Współautor publikacji, Valerio Lattanzi, zwraca uwagę, że sukces ten otwiera drzwi do identyfikacji kolejnych, jeszcze bardziej złożonych cząsteczek siarkowych w przyszłości. Obszar G+0,693–0,027 wykazuje niezwykłe bogactwo chemiczne, w tym obecność wcześniej odkrytych nitryli, co potwierdza tezę, że skomplikowana chemia organiczna może dynamicznie rozkwitać nawet w ekstremalnie mroźnych środowiskach międzygwiezdnych.

Wykrycie tiepiny, która wykazuje uderzające podobieństwo strukturalne do molekuł odnajdywanych wewnątrz meteorytów, znacząco wzmacnia koncepcję o kosmicznym pochodzeniu budulców życia, sugerującą, że niezbędne składniki mogły zostać dostarczone na wczesną Ziemię poprzez kolizje z mniejszymi ciałami niebieskimi. Oficjalna publikacja dokumentująca to osiągnięcie ukazała się na łamach prestiżowego czasopisma „Nature Astronomy” w styczniu 2026 roku. Fakt, że tak zaawansowana, 13-atomowa cząsteczka pierścieniowa jest obecna już w stadium młodego obłoku molekularnego, stanowi niepodważalny dowód na to, że chemiczne fundamenty życia są kładzione na najwcześniejszych etapach ewolucji środowiska kosmicznego, na miliardy lat przed powstaniem układów planetarnych.