Thành công dang dở tại sông băng Thwaites: Thu thập dữ liệu quý giá nhưng tổn thất thiết bị giám sát

Một đoàn thám hiểm khoa học quốc tế vừa hoàn thành nhiệm vụ tại khu vực sông băng Thwaites ở Tây Nam Cực, nơi thường được biết đến với cái tên đầy ám ảnh là "Sông băng Ngày tận thế". Nhóm nghiên cứu đã đạt được những bước tiến đột phá khi lần đầu tiên thực hiện thành công các phép đo trực tiếp từ bên dưới khối băng chính của khu vực này. Tuy nhiên, sứ mệnh đã kết thúc với một phần thất bại đáng tiếc khi hệ thống giám sát dài hạn quan trọng đã bị mắc kẹt hoàn toàn trong lớp băng dày đặc.

Để tiếp cận được vùng nước sâu thẳm, các nhà khoa học đã triển khai các thiết bị đo lường tạm thời và ghi lại những biến động dữ dội của đại dương cùng sự xâm nhập của các dòng nước ấm. Chính những dòng nước này đang tích cực bào mòn và làm tan chảy phần chân đế của sông băng có diện tích khổng lồ, tương đương với quy mô của Vương quốc Anh. Để thực hiện mục tiêu đầy thách thức này, đội ngũ chuyên gia đã sử dụng công nghệ khoan bằng nước nóng, tạo ra một hố khoan thẳng đứng xuyên qua lớp băng với độ sâu lên tới khoảng 1.000 mét.

Trong quá trình rút quân khẩn cấp, đoàn thám hiểm đã buộc phải để lại một hệ thống neo đậu đồ sộ trong hố khoan, vốn được thiết kế để thu thập dữ liệu liên tục trong vòng hai năm. Nguyên nhân dẫn đến việc mất thiết bị này được cho là do tốc độ di chuyển cực nhanh của sông băng, có thể đạt tới chín mét mỗi ngày, khiến cấu trúc hố khoan bị biến dạng nhanh chóng. Những hoạt động thực địa tại Nam Cực luôn tiềm ẩn rủi ro cực cao, đòi hỏi sự phối hợp hoàn hảo của nhiều yếu tố tự nhiên và kỹ thuật trong một khung thời gian vô cùng ngắn ngủi.

Tầm quan trọng của sứ mệnh này là không thể phủ nhận, bởi sông băng Thwaites hiện đóng góp tới 8% vào tốc độ dâng cao của mực nước biển toàn cầu. Nếu khối băng khổng lồ này sụp đổ hoàn toàn, mực nước biển thế giới có thể tăng thêm khoảng 65 cm theo các tính toán khoa học hiện tại. Dù gặp sự cố với thiết bị dài hạn, nhưng những dữ liệu sơ bộ mà các nhà khoa học trích xuất được vẫn được coi là cột mốc quan trọng để tinh chỉnh các mô hình dự báo về sự gia tăng mực nước biển trong tương lai.

Nghiên cứu này nằm trong khuôn khổ Hợp tác Sông băng Thwaites Quốc tế (ITGC), một nỗ lực chung quy tụ hơn một trăm nhà khoa học hàng đầu. Hệ thống giám sát bị mất là một phần của chương trình hợp tác giữa Hoa Kỳ và Vương quốc Anh nhằm nghiên cứu dải băng Tây Nam Cực. Nhà đại dương học Keith Makinson nhấn mạnh rằng, những dữ liệu trực tiếp đầu tiên về dòng nước ấm chảy xiết bên dưới "thân chính" của sông băng đã xác nhận vai trò then chốt của đại dương đối với sự mất ổn định của nó, cung cấp giá trị khoa học to lớn cho việc lập kế hoạch cho các sứ mệnh nghiên cứu sau này.

Tình hình thực tế càng trở nên cấp bách khi sông băng Thwaites đã liên tục rút lui trong hơn tám thập kỷ qua, với tốc độ tan chảy gia tăng đáng kể trong ba mươi năm gần đây. Phần phía đông của thềm băng, vốn đóng vai trò như một "trụ đỡ" tự nhiên, đang xuất hiện những vết nứt lớn và sâu, làm suy yếu cấu trúc và đẩy nhanh quá trình băng trôi vào biển Amundsen. Trước những mối đe dọa này, các kỹ sư từ Đại học Cambridge và Đại học New York đã đề xuất một giải pháp kỹ thuật táo bạo: xây dựng một "bức màn" dưới nước dài 80 km và cao khoảng 150 mét để ngăn chặn các dòng hải lưu ấm tiếp cận và phá hủy sông băng.