Chú chim Kakapo đầu tiên chào đời trên đảo Pukenui mở màn cho mùa sinh sản đầy triển vọng

Trên đảo Pukenui (còn gọi là đảo Anchor), một sự kiện quan trọng đã đánh dấu bước khởi đầu đầy hứa hẹn cho mùa sinh sản năm nay của loài vẹt Kakapo quý hiếm: sự ra đời của chú chim non đầu tiên. Chú chim nhỏ này chào đời đúng vào ngày Lễ Tình nhân dưới sự chăm sóc của chim mẹ nuôi tên là Yasmin. Đây được xem là một thành tựu đáng khích lệ trong nỗ lực không ngừng nhằm phục hồi quần thể loài vẹt đặc hữu của New Zealand. Quá trình sinh sản của Kakapo có mối liên hệ mật thiết với chu kỳ ra quả của cây Rimu (Dacrydium cupressinum), một hiện tượng tự nhiên đã kích hoạt hành vi giao phối của chúng từ cuối tháng 12 năm 2025.

Các hoạt động giám sát vào cuối năm 2025 cho thấy tỷ lệ đậu quả của cây Rimu đạt mức cao bất thường. Đây chính là tín hiệu tự nhiên mà loài Kakapo thường nắm bắt trước khi bắt đầu các nghi thức tán tỉnh. Dự báo cho mùa vụ năm 2026 chỉ ra rằng sản lượng quả Rimu có thể đạt mức kỷ lục từ 50% đến 60% trên cả ba hòn đảo chính được sử dụng cho mục đích bảo tồn. Chương trình phục hồi Kakapo, được triển khai từ năm 1995, đang bước vào giai đoạn quan trọng với số lượng chim cái ở độ tuổi sinh sản cao nhất trong lịch sử từ trước đến nay.

Trước khi chú chim non này xuất hiện, tổng quần thể Kakapo được ghi nhận là 236 cá thể. Đây là một bước tiến dài so với con số thấp kỷ lục chỉ 51 con vào năm 1995. Do đặc tính sinh sản không thường xuyên, thường chỉ diễn ra từ hai đến bốn năm một lần đồng bộ với mùa quả Rimu, các nhà quản lý bảo tồn phải áp dụng những biện pháp can thiệp chuyên sâu. Những mùa sinh sản thành công rực rỡ như năm 2019 và 2022, khi quần thể đạt tới 252 cá thể, đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc gia tăng số lượng và duy trì sự đa dạng di truyền cho loài.

Theo Cục Bảo tồn New Zealand (DOC), kỹ thuật "cha mẹ nuôi" là một phương pháp quản lý then chốt nhằm tối đa hóa tỷ lệ sống sót của chim non. Mẹ ruột của chú chim non vừa chào đời là Tiwhiri, con chim đã đẻ được bốn quả trứng có phôi trong mùa này. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, quả trứng đã được chuyển cho Yasmin ấp và nuôi dưỡng. DOC ưu tiên việc hoán đổi trứng từ những chim mẹ đẻ nhiều trứng nhằm đảm bảo sự phân bổ nguồn gen đa dạng trong thế hệ kế cận. Để theo dõi sát sao, mỗi cá thể Kakapo đều được gắn thiết bị truyền tín hiệu radio giúp kiểm soát vị trí và hoạt động hàng ngày.

Kakapo là loài vẹt đêm không bay nặng nhất thế giới, từng phân bố rộng khắp New Zealand. Tuy nhiên, số lượng của chúng đã sụt giảm nghiêm trọng sau khi con người xuất hiện và mang theo các loài động vật săn mồi như mèo và loài triết (stoats). Những nỗ lực bảo tồn bắt đầu từ năm 1894, nhưng đến năm 1995, loài này chỉ còn lại 51 cá thể. Hiện nay, Kakapo chỉ tồn tại trên các hòn đảo được bảo vệ nghiêm ngặt và không có bóng dáng động vật ăn thịt, bao gồm đảo Pukenui (Anchor Island), Whenua Hou (Codfish Island) và Hauturu-o-Toi (Little Barrier Island).

Mùa sinh sản hiện tại, được thúc đẩy bởi hiện tượng "mega-mast" (mùa quả bội thu) của cây Rimu, có thể mang lại số lượng chim non kỷ lục. Đây là cơ hội vàng để thử nghiệm các phương pháp quản lý ít can thiệp trực tiếp hơn, chẳng hạn như công nghệ giám sát từ xa, nhằm hướng tới sự phục hồi bền vững lâu dài cho loài Kakapo. Bà Deirdre Vercoe, Quản lý vận hành phục hồi Kakapo của DOC, nhấn mạnh rằng đây là một khoảnh khắc đầy ý nghĩa đối với toàn đội ngũ. Sự thành công của chương trình cũng đặt ra thách thức mới về nhu cầu tìm kiếm thêm các môi trường sống an toàn cho quần thể đang ngày một lớn mạnh.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Bảo tồn (DOC), các đối tác chiến lược như tập đoàn Meridian Energy và đại diện cộng đồng người Maori, cụ thể là bộ tộc Ngāi Tahu, vẫn là nền tảng vững chắc trong việc bảo vệ loài chim được coi là "taonga" (báu vật) này. Những nỗ lực chung không chỉ nhằm cứu vãn một loài chim bên bờ vực tuyệt chủng mà còn là sự tôn trọng đối với di sản thiên nhiên và văn hóa đặc sắc của New Zealand.