Geboorte van eerste kakapo-kuiken op Pukenui markeert hoopvolle start van cruciaal broedseizoen

Op het eiland Pukenui, ook wel bekend als Anchor Island, is een belangrijke mijlpaal bereikt met de geboorte van het eerste kuiken in het huidige, cruciale broedseizoen van de zeldzame kakapo. Dit heuglijke feit vond plaats op Valentijnsdag onder de hoede van pleegmoeder Yasmin. De komst van het jong wordt gezien als een veelbelovend resultaat van de voortdurende inspanningen om deze unieke Nieuw-Zeelandse papegaaiensoort voor uitsterven te behoeden. De voortplanting van de kakapo is onlosmakelijk verbonden met de massale vruchtdracht van de rimu-bomen (Dacrydium cupressinum), een natuurverschijnsel dat eind december 2025 het startsein gaf voor het kenmerkende paargedrag van de vogels.

Uitgebreide monitoring aan het eind van 2025 onthulde een uitzonderlijk hoge vruchtzetting bij de rimu-bomen, wat fungeert als een biologisch signaal dat de kakapo's oppikken voordat zij aan hun baltsrituelen beginnen. De prognoses voor het seizoen van 2026 zijn bijzonder gunstig; men verwacht een recordoogst aan rimu-vruchten van 50 tot 60 procent op de drie belangrijkste eilanden die voor de fokkerij worden ingezet. Sinds de start van het officiële herstelprogramma in 1995 gaat de populatie nu het seizoen in met het hoogste aantal geslachtsrijpe vrouwtjes in de gedocumenteerde geschiedenis van het project.

Voorafgaand aan deze recente geboorte bestond de totale populatie uit 236 individuen. Dit getal vertegenwoordigt een aanzienlijk herstel vergeleken met het historische dieptepunt in 1995, toen er wereldwijd nog slechts 51 vogels over waren. Omdat kakapo's zich slechts zelden voortplanten — meestal eens in de twee tot vier jaar, synchroon met de rimu-cyclus — passen natuurbeheerders intensieve interventiemethoden toe. Succesvolle jaren zoals 2019 en 2022, waarin de populatie tijdelijk groeide naar 252 exemplaren, zijn van onschatbare waarde voor het vergroten van de genetische diversiteit en de algehele overlevingskansen van de soort.

Volgens gegevens van het Department of Conservation (DOC) is pleegouderschap een kritieke managementtechniek om de overlevingskansen van de kuikens te maximaliseren. De biologische moeder van het pasgeboren kuiken, Tiwhiri, legde dit seizoen vier bevruchte eieren, maar er werd specifiek gekozen voor het pleegouderschap van Yasmin om het jong groot te brengen. Het DOC geeft prioriteit aan het herplaatsen van eieren bij moeders die meerdere levensvatbare eieren hebben gelegd, met als doel een evenwichtige genetische spreiding onder het nageslacht te waarborgen. Om de veiligheid en gezondheid te garanderen, is elke individuele kakapo uitgerust met een radiozender voor nauwkeurige monitoring van hun locatie en dagelijkse activiteit.

De kakapo is de zwaarste niet-vliegende nachtpapegaai ter wereld en kwam oorspronkelijk wijdverspreid voor in heel Nieuw-Zeeland. Hun aantallen kelderden echter drastisch na de komst van menselijke nederzettingen en de introductie van uitheemse roofdieren zoals katten en hermelijnen. Hoewel de eerste beschermingsinspanningen al in 1894 werden opgestart, bleven er door de enorme druk op de soort in 1995 nog maar 51 exemplaren over. Tegenwoordig overleven de vogels uitsluitend op streng beveiligde, roofdiervrije eilanden, waaronder Pukenui (Anchor Island), Whenua Hou (Codfish Island) en Hauturu-o-Toi (Little Barrier Island).

Dit specifieke broedseizoen, aangewakkerd door een zogenaamde 'mega-mast' van de rimu, zou wel eens kunnen leiden tot een recordaantal kuikens. Dit biedt een unieke kans om minder intensieve beheermethoden te testen en verder te ontwikkelen, zoals geavanceerde technologieën voor monitoring op afstand, die de duurzaamheid van het herstel op de lange termijn moeten waarborgen. Deirdre Vercoe, operationeel manager van het kakapo-herstelprogramma bij het DOC, benadrukte dat dit een uiterst betekenisvol moment is voor het hele team. Het succes brengt echter ook nieuwe uitdagingen met zich mee, zoals de dringende behoefte aan extra roofdiervrije leefgebieden voor de groeiende populatie. De nauwe samenwerking tussen het DOC, partners zoals Meridian Energy en de Ngāi Tahu-stam van het Maori-volk blijft de hoeksteen in de bescherming van deze soort, die door de lokale gemeenschap als een taonga (kostbaar geschenk) wordt beschouwd.