Khai thông cửa khẩu Rudozem–Xanthi: Bulgaria và Hy Lạp hoàn tất dự án kéo dài 3 thập kỷ

Ngày 20 tháng 1 năm 2026 đánh dấu một cột mốc lịch sử với lễ khai trương chính thức cửa khẩu biên giới Rudozem–Xanthi, hay còn được gọi là "Hành lang Aegean". Sự kiện này là kết quả của gần 30 năm chờ đợi, chính thức kết nối tỉnh Smolyan của Bulgaria với vùng Xanthi của Hy Lạp. Đây là một mắt xích quan trọng trong Mạng lưới Giao thông Xuyên Âu (TEN-T), hứa hẹn thay đổi diện mạo giao thương khu vực và thắt chặt mối quan hệ giữa hai quốc gia Balkan.

Việc triển khai dự án từng gặp nhiều trì hoãn do cần hoàn thiện đoạn đường cuối cùng phía Hy Lạp, trong khi hạ tầng phía Bulgaria đã sẵn sàng từ vài năm trước. Là một trong ba hành lang nối liền dãy núi Rhodope với bờ biển Aegean, tuyến đường này mang ý nghĩa chiến lược to lớn. Nó rút ngắn đáng kể khoảng cách từ các khu nghỉ dưỡng trượt tuyết nổi tiếng của Bulgaria như Pamporovo đến các vùng ven biển Kavala và Xanthi của Hy Lạp, mở ra tiềm năng du lịch bốn mùa cho cả hai khu vực.

Chính quyền địa phương, tiêu biểu là Thị trưởng Rudozem, ông Nedko Kulevski, dự báo một làn sóng tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ cho vùng Rhodope. Việc mở cửa được kỳ vọng sẽ kích thích đầu tư mới và thúc đẩy thương mại xuyên biên giới thông qua việc giảm chi phí vận tải. Do Bulgaria đã trở thành thành viên đầy đủ của khu vực Schengen từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, cửa khẩu này chủ yếu tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông xe cộ mà không cần kiểm soát hộ chiếu thường xuyên, dù các lực lượng biên phòng vẫn giữ quyền thực hiện các cuộc kiểm tra ngẫu nhiên để đảm bảo an ninh.

Hiện tại, năng lực thông quan của Hành lang Aegean đang giới hạn ở xe ô tô con và xe thương mại hạng nhẹ có trọng tải tối đa 3,5 tấn. Dự kiến phải đến năm 2028, khi đoạn đường 10 km cuối cùng hoàn tất, cửa khẩu mới có thể tiếp nhận hoàn toàn các phương tiện vận tải hạng nặng. Đoạn đường này thuộc dự án CrossBo2 với tổng ngân sách 22 triệu euro, nhằm hoàn thiện trục lộ "Xanthi – Rudozem – Smolyan – Plovdiv" – một phần không thể thiếu trong mạng lưới TEN-T toàn diện của Liên minh Châu Âu.

Nhìn lại lịch sử, thỏa thuận ban đầu cho dự án này đã được ký kết từ tháng 12 năm 1995 nhưng phải đối mặt với vô số rào cản, đặc biệt là sự chậm trễ từ phía các nhà thầu Hy Lạp liên quan đến các khiếu nại và vi phạm thời hạn. Phía Bulgaria đã tái khởi động xây dựng vào tháng 1 năm 2020 với khoản đầu tư 17 triệu lev (tương đương 8,7 triệu euro), giúp hoàn thành trạm kiểm soát vào năm 2023. Ngay trước thềm khai trương, vào cuối năm 2025, đoạn đường từ Dimario đến biên giới Bulgaria cũng đã được hoàn thiện, dọn đường cho sự kiện trọng đại này.

Buổi lễ khánh thành ngày 20 tháng 1 năm 2026 có sự tham dự của nhiều quan chức cấp cao, bao gồm Bộ trưởng Giao thông Bulgaria Grozdan Karadjov, Bộ trưởng Ngoại giao Georgi Georgiev, cùng Bộ trưởng Giao thông Hy Lạp Christos Dimas và Thống đốc vùng Đông Macedonia và Thrace, ông Christodoulos Topsidis. Bước đi này được coi là giai đoạn cuối cùng trong nỗ lực củng cố sự thịnh vượng kinh tế, tăng cường giao lưu nhân dân và trao đổi văn hóa, đồng thời khẳng định sự hội nhập ngày càng sâu rộng của khu vực vào không gian chung Châu Âu.