Przejście graniczne Rudozem–Ksanti otwarte: Bułgaria i Grecja finalizują projekt po 30 latach oczekiwania

Dzień 20 stycznia 2026 roku zostanie zapamiętany jako historyczny moment dla relacji bułgarsko-greckich, kiedy to oficjalnie zainaugurowano działalność przejścia granicznego Rudozem–Ksanti. To nowe połączenie, określane mianem Przejścia Egejskiego, jest owocem trwającego niemal trzy dekady procesu planowania i budowy, który wielokrotnie wystawiał na próbę cierpliwość mieszkańców obu krajów. Dzięki tej inwestycji obwód Smolan w Bułgarii zyskał bezpośrednie połączenie z grecką prefekturą Ksanti, co stanowi kluczowe uzupełnienie infrastruktury w ramach Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T). Otwarcie tego odcinka nie jest jedynie sukcesem logistycznym, ale przede wszystkim symbolem integracji europejskiej w sercu Półwyspu Bałkańskiego.

Droga do finalizacji projektu była długa i kręta, naznaczona licznymi przeszkodami natury technicznej i administracyjnej. Podczas gdy bułgarska część infrastruktury była gotowa do użytku już kilka lat temu, strona grecka borykała się z wyzwaniami związanymi z budową ostatniego, trudnego technicznie odcinka drogowego w górzystym terenie. Nowy korytarz jest jednym z trzech strategicznych przejść przecinających masyw Rodopów, które oferują podróżnym szybki dostęp do wybrzeża Morza Egejskiego. Dla turystów i mieszkańców regionu oznacza to rewolucję w podróżowaniu – teraz droga z popularnych bułgarskich ośrodków sportów zimowych, takich jak Pamporovo, do słonecznych plaż w okolicach Kawali i Ksanti stała się znacznie krótsza i bardziej komfortowa.

Lokalni liderzy, na czele z burmistrzem Rudozem, Nedko Kulevskim, nie kryją entuzjazmu, przewidując, że nowe przejście stanie się motorem napędowym dla gospodarki całego regionu Rodopów. Oczekuje się, że ułatwiony przepływ osób i towarów przyciągnie nowych inwestorów oraz tchnie nowe życie w handel transgraniczny, który przez lata był ograniczony brakiem odpowiedniej infrastruktury. Ważnym kontekstem dla tego wydarzenia jest fakt, że Bułgaria od 1 stycznia 2025 roku jest częścią strefy Schengen. Oznacza to, że otwarcie przejścia Rudozem–Ksanti koncentruje się na zapewnieniu fizycznej drożności komunikacyjnej, a nie na przywracaniu tradycyjnych kontroli granicznych. Choć podróżni mogą poruszać się swobodnie, służby graniczne zachowują uprawnienia do prowadzenia wyrywkowych kontroli bezpieczeństwa.

W obecnej fazie eksploatacji przejście obsługuje przede wszystkim ruch samochodów osobowych oraz lekkich pojazdów transportowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony. Pełne otwarcie trasy dla ciężkiego transportu kołowego planowane jest na rok 2028, co zależy od ukończenia finałowego, 10-kilometrowego fragmentu drogi po stronie greckiej. Całość prac realizowana jest w ramach projektu CrossBo2, którego budżet wynosi imponujące 22 miliony euro. Inwestycja ta ma na celu stworzenie w pełni funkcjonalnej osi transportowej łączącej Ksanti, Rudozem, Smolan i Płowdiw. Po zakończeniu wszystkich etapów, trasa ta stanie się integralną częścią Kompleksowej Sieci TEN-T, znacząco poprawiając logistykę w tej części Europy.

Geneza tego projektu sięga grudnia 1995 roku, kiedy to rządy obu państw podpisały wstępne porozumienie o współpracy granicznej. Przez kolejne lata inwestycja napotykała na liczne bariery, w tym protesty środowiskowe, skargi prawne oraz problemy z wykonawcami po stronie greckiej, co skutkowało wielokrotnym przesuwaniem terminów. Przełom nastąpił w styczniu 2020 roku, gdy Bułgaria zintensyfikowała prace budowlane. Dzięki nakładom finansowym rzędu 17 milionów lewów (około 8,7 miliona euro), nowoczesny terminal graniczny został ukończony w 2023 roku. Ostatnim brakującym elementem był odcinek drogi od miejscowości Dimario do samej granicy, który strona grecka zdołała sfinalizować pod koniec 2025 roku, tuż przed wielkim otwarciem.

Uroczystość, która odbyła się 20 stycznia 2026 roku, miała charakter podniosły i zgromadziła kluczowe postacie sceny politycznej obu krajów. W ceremonii uczestniczyli bułgarscy ministrowie: transportu Grozdan Karadzhov oraz spraw zagranicznych Georgi Georgiev, a także ich greccy odpowiednicy, w tym minister transportu Christos Dimas. Obecny był również Christodoulos Topsidis, gubernator regionu Macedonia Wschodnia i Tracja. Wszyscy prelegenci podkreślali, że otwarcie przejścia Rudozem–Ksanti to coś więcej niż tylko nowa droga – to fundament pod przyszły dobrobyt, zacieśnienie więzi społecznych oraz intensyfikację wymiany kulturalnej. Projekt ten udowadnia, że mimo trudności, wspólna wizja rozwoju może przynieść wymierne korzyści dla milionów obywateli Unii Europejskiej.