Kongre Üyesi Fine'ın Grönland'ı 51. Eyalet Yapma Teklifi Jeopolitik Tartışmaları Yoğunlaştırıyor

2026 yılının jeopolitik gündemi, Grönland'ın statüsüne ilişkin yasal bir girişimle yeni bir boyut kazandı. Florida'dan Cumhuriyetçi Kongre Üyesi Randy Fine, 12 Ocak 2026 Pazartesi günü Temsilciler Meclisi'ne Grönland'ın İlhakı ve Eyalet Olma Durumu Yasası'nı sundu. Tasarı, ABD Başkanı'na Danimarka ile Grönland'ı ilhak etmek ve bu adayı 51. ABD eyaleti olarak birliğe dahil etmek üzere müzakere yetkisi vermeyi amaçlıyor.

Fine, Başkan Donald Trump'ın bir müttefiki olarak, bu öneriyi Arktik'teki Rus ve Çin etkisine karşı koymak ve ulusal güvenlik için hayati önem taşıdığını savunuyor. Kongre Üyesi Fine, Grönland'ın kontrolünün kilit Arktik deniz yollarını ve Amerika Birleşik Devletleri'ni koruyan güvenlik mimarisini kontrol etmek anlamına geldiğini belirtti. Bu yasal hamle, Başkan Trump'ın 11 Ocak 2026'da, rakiplerin eline geçmesini önlemek amacıyla Grönland'ı "edinme" niyetini yinelemesinin hemen ardından geldi. Trump, daha önce de bölgeyi satın almayı ABD'nin ekonomik güvenliği için "mutlak bir gereklilik" olarak nitelendirmişti.

Yasa, Başkan'a ilhak veya edinme için "gerekli her türlü adımı atma" yetkisi tanımakta ve eyalet olarak kabul için gerekli federal yasa değişikliklerini detaylandıran bir raporun Kongre'ye sunulmasını zorunlu kılmaktadır. Bu gelişmeler, yönetimin kararlı eylem istekliliğinin bir kanıtı olarak gösterilen, ABD'nin Venezuela'da Devlet Başkanı Nicolás Maduro'yu yakalamasıyla sonuçlanan askeri eyleminin ardından geldi. Beyaz Saray Basın Sekreteri Caroline Leavitt, Trump'ın Grönland'ı edinme arzusunun, ABD ve Avrupa güvenliği için stratejik öneme odaklandığını ve bunun bir öncelik olduğunu teyit etti. Leavitt ayrıca, ABD'nin adayı almaması durumunda Çin veya Rusya tarafından ele geçirilebileceği endişesini dile getirdi.

Teklif, hem Danimarka hem de Grönland'dan yoğun uluslararası tepkiyle karşılaştı; her iki taraf da bu fikri kesinlikle reddetti. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, bölgenin geleceğinin Grönland halkı tarafından kararlaştırılması gerektiğini vurgulayarak "Grönlandlı olmak istiyoruz" dedi. Anketler, Grönlandlıların yaklaşık %85'inin Amerikan devralmasına karşı olduğunu göstermektedir. NATO müttefikleri, Danimarka dahil, ABD'nin askeri bir müdahalesinin ittifakta bir kopmaya neden olabileceği uyarısında bulundu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun bu hafta Kopenhag ve Nuuk'tan yetkililerle Washington'da görüşmesi bekleniyor. Danimarka'nın ABD Büyükelçisi Jesper Moller Sorensen, 12 Ocak 2026'da Temsilci Fine ile bir araya gelerek, ABD'nin Grönland özel elçisi Jeff Landry'nin iddialarını çürütmek amacıyla Danimarka Krallığı içindeki Grönland'ın statüsünü netleştirdi ve NATO içinde güvenlik iş birliğini derinleştirmeye hazır olduklarını belirtti. ABD'nin adada 1951 anlaşması uyarınca Pituffik Uzay Kuvvetleri Üssü bulunmasına rağmen, Trump'ın amacı sadece üs hakkı değil, doğrudan "sahiplik" elde etmektir.

Grönland'da yaşayan sakinler, ABD sisteminin uygulanmasının yerli halklar, sosyal hizmetler ve dil üzerindeki sonuçlarından endişe duyduklarını dile getirdi. Krista Anttisaari gibi sakinler, retorikten aktif politika tartışmalarına geçilmesinden derin kaygı duyduklarını ve ABD kontrolü ele geçirilirse sınır dışı edilme veya sürdürülemez koşullarla karşılaşmaktan korktuğunu belirtti. Arktik'teki bu stratejik rekabet, eriyen buzulların açığa çıkardığı nadir toprak elementleri ve yeni deniz yolları gibi ekonomik çıkarlarla da yakından ilişkilidir. Almanya'nın ise Arktik'te NATO şemsiyesi altında yeni bir misyon kurulması önerisi, gerilimin NATO boyutunu göstermektedir. Grönland, 1979'da iç yönetime kavuşmuş ve 2009'da özerklik statüsü genişletilmiştir.