AB, İran'a Yeni Yaptırımlar Getiriyor: Devrim Muhafızları'nın Terör Listesine Alınması Gündemde

Avrupa Birliği, 29 Ocak 2026 tarihinde İran'daki tırmanan şiddet olaylarına ve sivil halka yönelik insan hakları ihlallerine yanıt olarak kapsamlı bir yaptırım paketini resmen onayladı. Brüksel'de alınan bu kritik kararla birlikte, Avrupa Birliği Dışişleri Bakanları Konseyi, İran'ın en etkili askeri ve siyasi gücü olan Devrim Muhafızları Ordusu'nu (DMO) terör örgütleri listesine dahil etme kararı aldı. Bu hamle, Avrupa'nın Tahran yönetimine karşı bugüne kadar aldığı en sert diplomatik pozisyonlardan biri olarak uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, kararın ardından sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, baskıcı politikaların cezasız kalmayacağını net bir dille vurguladı. Kallas, kendi vatandaşlarını binlerce kişiyle katleden her rejimin aslında kendi sonunu hazırladığını belirterek, İran hükümetinin uyguladığı şiddet yöntemlerinin Avrupa nezdinde hiçbir meşruiyetinin kalmadığını ifade etti. Bu sert çıkış, birliğin insan hakları konusundaki tavizsiz tutumunu bir kez daha tescilledi.

Yeni yaptırım paketi, yaklaşık 30 İranlı gerçek ve tüzel kişiye yönelik ağır kısıtlamalar getiriyor. Bu kapsamda, 2025 yılının Aralık ayı sonunda patlak veren hükümet karşıtı protestoların bastırılmasında aktif rol oynadığı tespit edilen isimlerin mal varlıkları donduruldu ve bu kişilere yönelik vize yasakları devreye sokuldu. Ayrıca, bu kişi ve kuruluşlara herhangi bir finansal kaynak sağlanması da tamamen yasaklanarak, rejimin baskı mekanizmalarının ekonomik olarak zayıflatılması ve uluslararası alanda izole edilmesi hedeflendi.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot'nun öncülüğünde İspanya ve İtalya'nın da tam desteğini alan bu süreç, Devrim Muhafızları üyeleri için Avrupa genelinde ciddi hukuki sonuçlar doğuracak. Terör örgütü statüsü, bu yapıya verilen her türlü maddi veya manevi desteğin cezai kovuşturmaya tabi tutulması ve üyelerinin AB topraklarına girişinin tamamen engellenmesi anlamına geliyor. Kallas, bu sert önlemlere rağmen Tahran ile diplomatik kanalları açık tutma niyetinde olduklarını ancak mevcut risklerin her geçen gün arttığını da sözlerine ekledi.

İran'daki toplumsal patlamanın temelinde, ülkeyi sarsan derin ve kronik bir ekonomik kriz yer alıyor. 28 Aralık 2025'te Tahran Büyük Çarşısı'nda patlak veren huzursuzluk, ulusal para biriminin dramatik değer kaybıyla tetiklendi. Son bir yıl içerisinde ABD doları karşısında yaklaşık %80 değer kaybeden İran riyali, resmi enflasyonun %40'ın üzerine çıkmasına neden oldu. Bu ekonomik istikrarsızlık, temel gıda maddelerinin fiyatlarında %70 ile %110 arasında değişen fahiş artışları beraberinde getirerek halkın alım gücünü tamamen yok etti ve geniş kitleleri sokaklara döktü.

Ülkedeki baskıların gerçek boyutu, 8 Ocak 2026'da başlatılan internet sansürü ve bilgi ablukası nedeniyle tam olarak saptanamıyor. İnsan hakları kuruluşu HRANA, Ocak ayı ortası verilerine göre 3 bin 919 kişinin hayatını kaybettiğini ve 24 bin 700 kişinin tutuklandığını bildirirken, uluslararası basında çok daha vahim tablolar çiziliyor. Time dergisinin Sağlık Bakanlığı kaynaklarına dayandırdığı raporlar, özellikle 8 ve 9 Ocak 2026 tarihlerindeki çatışmalarda kurban sayısının 30 bin ile 36 bin 500 arasına ulaşmış olabileceğine işaret ediyor. İran hükümeti ise 21 Ocak itibarıyla ölü sayısını 3 bin 117 olarak teyit etti. AB, bu süreçte İran'ın insansız hava aracı ve füze teknolojilerine erişimini engellemek amacıyla ihracat yasaklarını da genişletti.

Diplomatik gerilimin tırmandığı bu dönemde, Orta Doğu'daki askeri hareketlilik de en üst seviyeye ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yeni bir anlaşma için sürenin dolmak üzere olduğunu belirterek, USS Abraham Lincoln uçak gemisi grubunu bölgeye sevk ederek askeri caydırıcılığı artırdı. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephül, Tahran'daki yönetimi bir hukuksuz rejim olarak tanımlarken, İran yönetimi Avrupa'nın bu adımlarının bölge için yıkıcı sonuçları olacağı tehdidinde bulundu. Bu karşılıklı restleşmeler, bölgedeki jeopolitik riskleri daha önce görülmemiş bir seviyeye taşıdı.