Thwaites Buzulu İçin Uluslararası İşbirliği: Çatlaklar Yapısal Bütünlüğü Tehdit Ediyor

ABD ve Birleşik Krallık bilim insanlarının 2018'den bu yana yürüttüğü Thwaites Buzulu Uluslararası İşbirliği (ITGC), 2025 yılı raporunda, 'Kıyamet Günü Buzulu' olarak anılan Thwaites'in geri çekilme hızının arttığını belgeledi. Batı Antarktika'da yer alan bu muazzam buz kütlesi, Birleşik Krallık veya Florida eyaleti büyüklüğünde olup, gezegenimizdeki en hızlı değişim gösteren buz sistemlerinden birini temsil ediyor. Bu işbirliği, sürekli izleme gerektiren karmaşık ve dinamik bir ortamı ortaya çıkardı.

2002 ile 2022 yılları arasındaki uydu verilerinin detaylı analizi, Thwaites Doğu Buz Sahanlığı'ndaki (TEIS) yüzey çatlaklarının uzunluğunun iki katına çıktığını gösteriyor. Bu çatlaklar 160 kilometreden 320 kilometrenin üzerine uzanmış durumda. TEIS'in merkezi bölgelerinde yoğunlaşan bu üstel artış, artık taban erimesinin neden olduğu buz kaybını geride bırakarak, sahanlığın mekanik stabilitesini ciddi ölçüde zayıflatıyor. Manitoba Üniversitesi'nden araştırmacıların da aralarında bulunduğu bilim insanları, buzulların oturma noktasının üzerindeki baskın kayma bölgesinin çevresindeki ilerleyici çatlak oluşumunun, sahanlığın bütünlüğünü aşamalı olarak tehlikeye attığını tespit etti.

Başlangıçta, buzulların altına sızarak iç boşluklar oluşturan ılık okyanus akıntıları ana tehdit olarak görülse de, son bulgular içsel parçalanmanın, yani çatlakların neden olduğu yıkımın, şu anda en büyük istikrarsızlaştırıcı güç olduğunu işaret ediyor. Bilim insanları bir geri besleme mekanizması keşfetti: Buzun erimesi daha soğuk su üretiyor; bu su, daha sıcak okyanus suyuyla karışarak türbülansı artırıyor ve bu da buzulun tabanındaki erimeyi hızlandırıyor. Bu durum, 'ateşle oynamak' misali, durumu daha da karmaşık hale getiriyor.

ITGC, acil bir felaket senaryosu öngörülmese de, buzulun 21. ve 22. yüzyıllar boyunca daha hızlı bir geri çekilme sürecine girdiğini teyit ediyor. Thwaites'in tamamen yok olması, nihayetinde küresel deniz seviyesini 3,3 metreye kadar yükseltebilir; buzulun kendi kütlesi ise 65 santimetrelik bir artışa eşdeğerdir. Halihazırda Thwaites Buzulu, yılda 4,5 mm olan Amundsen Denizi bölgesindeki deniz seviyesi yükselmesinin mevcut oranına yaklaşık %4 oranında katkıda bulunuyor.

ITGC uzmanları, bu yüzyılda alınacak kararların gelecekteki olayların hızını belirleyeceğinin altını çiziyor. Hızlı ve sürdürülebilir bir küresel dekarbonizasyon, buz kaybını yavaşlatmak ve Doğu Antarktika'nın deniz sektörlerinde benzer istikrarsız geri çekilme döngülerinin başlamasını önlemek için hayati bir önlem olarak kabul ediliyor. Bilim insanları, buzulun daha hızlı geri çekilmeye devam edeceğini belirterek, tahmin zaman çizelgelerinin acilen güncellenmesi gerektiğini vurguluyorlar. Bu durum, küresel iklim politikaları için bir dönüm noktası teşkil ediyor.