Internationale Samenwerking Thwaites Gletsjer: Barsten Ondermijnen Structurele Integriteit van 'Doemdaggletsjer'

Het Internationale Thwaites Gletsjer Samenwerkingsverband (ITGC) heeft in hun rapport van 2025 de versnelde terugtrekking van de Thwaites-gletsjer bevestigd. Deze ijsmassa, in de volksmond bekend als de 'Doemdaggletsjer', is een kolossaal ijsgebied in West-Antarctica, qua omvang vergelijkbaar met het Verenigd Koninkrijk of de staat Florida. Het vertegenwoordigt een van de meest dynamische en snel veranderende ijssystemen op onze planeet. Het samenwerkingsverband, dat sinds 2018 wetenschappers uit de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk verenigt, heeft een complexe en voortdurend evoluerende omgeving blootgelegd die onophoudelijke monitoring vereist.

Een gedetailleerde analyse van satellietbeelden, die de periode van 2002 tot 2022 beslaat, toont een alarmerende ontwikkeling op de Oostelijke Thwaites IJsplaat (TEIS). De oppervlaktescheuren in dit gebied zijn in omvang verdubbeld, waarbij de lengte toenam van 160 kilometer tot ruim 320 kilometer. Deze exponentiële groei van de scheuren, voornamelijk geconcentreerd in het centrale deel van de TEIS, overtreft nu zelfs het ijsverlies veroorzaakt door smeltprocessen aan de basis. Dit heeft een significante verzwakking van de mechanische stabiliteit van de ijsplaat tot gevolg. Onderzoekers, waaronder wetenschappers van de Universiteit van Manitoba, hebben vastgesteld dat de voortschrijdende scheurvorming rond de dominante afschuifzone, die zich boven het ankerpunt bevindt, de structurele integriteit van de plaat geleidelijk in gevaar brengt.

Hoewel men voorheen de warme oceaandromen die onder de gletsjer binnendringen en holtes vormen als de voornaamste bedreiging beschouwde, wijzen recente bevindingen erop dat de interne afbraak door scheurvorming nu de dominante destabiliserende factor is. Er is een duidelijk terugkoppelingsmechanisme waargenomen: het smeltende ijs genereert kouder water dat zich vermengt met het warmere oceaanwater. Deze menging intensiveert de turbulentie, wat op zijn beurt het smelten van het ijs aan de voet van de gletsjer versnelt. Het is een vicieuze cirkel die de situatie compliceert.

De ITGC benadrukt dat, hoewel een onmiddellijke catastrofale instorting momenteel niet wordt voorzien, de gletsjer gedoemd is tot een versnelde terugtrekking gedurende de 21e en 22e eeuw. Het volledige verdwijnen van de Thwaites-gletsjer zou uiteindelijk kunnen leiden tot een stijging van de wereldwijde zeespiegel met wel 3,3 meter, waarbij de massa van de gletsjer zelf overeenkomt met 65 centimeter zeespiegelstijging. Momenteel draagt de Thwaites-gletsjer ongeveer 4% bij aan de huidige stijgingssnelheid van de zeespiegel in de regio van de Amundsenzee, die neerkomt op 4,5 millimeter per jaar.

Deskundigen van het ITGC wijzen er met klem op dat de beslissingen die in de huidige eeuw worden genomen, de snelheid van toekomstige gebeurtenissen zullen bepalen. Onmiddellijke en volgehouden wereldwijde de-carbonisatie wordt gezien als een cruciale maatregel om het ijsverlies te vertragen en de start van een vergelijkbare instabiele terugtrekking in de mariene sectoren van Oost-Antarctica te voorkomen. De wetenschappers merken op dat de gletsjer sneller zal blijven terugtrekken, wat een dringende herziening van de prognostische tijdlijnen noodzakelijk maakt. Het is nu zaak om de koers te wijzigen, anders zijn we de klos.