Argo Otonom Şamandırası, Denman ve Shackleton Buzullarının Altından Veri Aktardı

2025 yılının Aralık ayı başlarında, Avustralya Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Kurumu (CSIRO) araştırmacıları tarafından göreve atılan otonom sürüklenen Argo şamandırası, Doğu Antarktika'daki Denman ve Shackleton şelf buzullarının hemen altından elde edilen kesitsel bilgileri ilk kez iletti. Bu robotik cihaz, iki buçuk yıl boyunca otonom modda çalışarak olağanüstü bir dayanıklılık gösterdi. Cihaz, deniz tabanından buz tabanına kadar yaklaşık 200 adet sıcaklık ve tuzluluk profili kaydetti. Özellikle dikkat çekici olan, cihazın buz kütlesinin altında sekiz ay boyunca tamamen batık kalarak uydu iletişimi kurma imkanı bulamamış olmasıdır.

Bu görevin en ayırt edici yönü, Doğu Antarktika'nın daha önce erişilemeyen bölgelerinde doğrudan okyanusbilimsel ölçümler yapılmasıdır. CSIRO'dan Doktor Steve Rintoul'un belirttiği üzere, bu gözlemler şelf buzullarının ne denli hassas olduğuna dair yeni bir kavrayış sunuyor; zira veriler, buz tabanının hemen altındaki su sınır katmanından toplanmıştır. Cihaz yüzeye çıkamadığı için hareket rotasını yeniden oluşturmak amacıyla, araştırmacılar temas noktalarındaki buz kalınlığı kayıtlarını bilinen uydu haritalarıyla karşılaştırdılar. Görev süresi boyunca robot, buzulların altında yaklaşık 300 kilometrelik bir mesafe kat etti.

Toplanan verilerin detaylı analizi, iki buzul sistemi arasında belirgin bir tezatlığı ortaya çıkardı. 95 ve 105 derece doğu boylamları arasında konumlanan Shackleton şelf buzulunun nispeten istikrarlı bir durumda olduğu gözlemlendi: Erimeye neden olan sıcak suyun şu an için buzulun tabanına nüfuz etmediği anlaşıldı. 1840 yılında Charles Wilkes'in keşif gezisiyle keşfedilen bu buzul, yaklaşık 37,4 bin kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır.

Buna karşın, yapılan ölçümler Denman buzuluna dair endişeleri doğruladı. Bu buzul, daha ılık su kütlelerinin etkisine maruz kalmaktadır. Sir Douglas Mawson'ın keşif ekibi tarafından Kasım 1912'de tespit edilen Denman Buzulu, tam olarak erimesi halinde küresel deniz seviyesini 1,5 metre yükseltebilecek potansiyeli nedeniyle ciddi bir kaygı kaynağıdır. Irvine'deki Kaliforniya Üniversitesi'nin BedMachine Antarctica projesi gibi öncü çalışmalar, buzulun altında deniz seviyesinden 3500 metre daha derin bir kanyon olduğunu ortaya koyarak potansiyel dengesizliğine işaret etmişti.

Elde edilen bu bulgular, kritik öneme sahip bu bölgedeki okyanus ve buz dinamiklerine dair bilimsel anlayışı önemli ölçüde derinleştirmektedir. CSIRO araştırmacıları, cihaz başlangıçta Totten Buzulu'nu incelemek üzere fırlatılmış olsa da, bu tür verilerin deniz seviyesi yükselmesi tahminlerinin hassaslaştırılması açısından taşıdığı önemin altını çiziyorlar. Görev, kutup bölgelerinin izlenmesi için yeni ufuklar açarak son derece başarılı kabul edildi.