Naukowcy opracowali najdokładniejszą mapę rzeźby podlodowej Antarktydy, odkrywając 30 000 nieznanych wcześniej wzniesień

Międzynarodowa grupa ekspertów opublikowała na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Science” bezprecedensową i niezwykle szczegółową mapę topograficzną terenu, który od milionów lat spoczywa ukryty pod grubą pokrywą lodową Antarktydy. To przełomowe badanie opiera się na skrupulatnej analizie danych satelitarnych oraz zastosowaniu nowatorskiej metody badawczej znanej jako Analiza Perturbacji Przepływu Lodu (IFPA). Dzięki temu podejściu udało się odsłonić niezwykle złożoną strukturę geologiczną tego mroźnego kontynentu, która do tej pory pozostawała w dużej mierze tajemnicą. Lądolód Antarktydy, w którym zmagazynowane jest około 70 procent światowych zasobów słodkiej wody, charakteryzuje się średnią grubością wynoszącą około 2,1 kilometra, przy czym w najbardziej ekstremalnych punktach wartości te sięgają aż 4,8 kilometra. Nowa wizualizacja skutecznie eliminuje krytyczne luki w dotychczasowej wiedzy, które wynikały z rzadkich i punktowych tradycyjnych pomiarów lotniczych oraz trudnych wypraw naziemnych, oferując naukowcom ciągły i spójny obraz podłoża skalnego.

Jednym z najbardziej doniosłych rezultatów przeprowadzonych prac jest odkrycie ponad 30 000 wcześniej nieudokumentowanych wzniesień, z których każde wyrasta na wysokość co najmniej 50 metrów ponad otaczający je krajobraz. Niektóre szczegółowe zestawienia danych sugerują nawet, że liczba tych formacji może wynosić aż 71 997. Dodatkowo, badacze zidentyfikowali i dokładnie opisali ogromną dolinę o długości niemal 400 kilometrów, znajdującą się w granicach Podlodowcowego Basenu Maud. Te fascynujące cechy geologiczne, uwiecznione na najnowszej mapie, zaczęły się formować ponad 34 miliony lat temu, czyli na długo przed momentem, w którym kontynent został całkowicie skuty lodem. Metodologia IFPA pozwala na analizowanie subtelnych wariacji w topografii powierzchniowej oraz zmian w prędkości przemieszczania się lodu. Dzięki temu naukowcy mogą precyzyjnie odtworzyć kształt rzeźby podlodowej, ponieważ wszelkie zaburzenia u podstawy i różnice w ślizganiu się lodu po skale w specyficzny sposób wpływają na wygląd zewnętrznej warstwy lodowej.

Profesor Robert Bingham, uznany glacjolog z Uniwersytetu w Edynburgu i jeden z głównych autorów badania, zaznaczył, że uzyskanie tak precyzyjnej mapy łoża Antarktydy jest absolutnie kluczowe dla tworzenia zaawansowanych modeli numerycznych. Wykazanie istnienia tak szorstkiego i urozmaiconego reliefu, obejmującego ostre wzgórza oraz rozległe grzbiety górskie, stanowi silne potwierdzenie hipotezy, według której takie nierówności terenu znacząco spowalniają proces wycofywania się lodu poprzez generowanie dodatkowego tarcia. Znaczenie tych odkryć nabiera szczególnej wagi w kontekście obecnej sytuacji klimatycznej na świecie. W 2025 roku poziom wód w oceanach osiągnął rekordowe pułapy, co sprawia, że udoskonalone modele klimatyczne i dokładne prognozy dotyczące wzrostu poziomu morza stają się kwestią o znaczeniu strategicznym. Warto podkreślić, że w 2025 roku ocean światowy ustanowił nowy rekord w gromadzeniu energii cieplnej, mimo wystąpienia zjawiska La Niña, które tymczasowo schłodziło temperaturę powierzchniowych warstw wody po okresie oddziaływania El Niño.

Nowa mapa, będąca swego rodzaju spojrzeniem na ostatnią nieodkrytą granicę naszej planety, dostarcza niezbędnych danych referencyjnych, które pozwolą lepiej zrozumieć przyszłe zachowanie lądolodu antarktycznego. Odkryte formacje, takie jak strome kanały, które prawdopodobnie są pozostałościami dawnych systemów drenażu górskiego, oraz głębokie doliny przypominające polodowcowe doliny w kształcie litery U, dają unikalną szansę na poznanie wyglądu Antarktydy z epoki przedlodowcowej. Badacze, w tym Helen Okkenden z Uniwersytetu Grenoble-Alpes, podkreślają, że te nowe informacje pozwalają nauce zbliżyć się do pełnego zrozumienia procesów zachodzących pod lodem z niespotykaną dotąd wyrazistością. Uzyskane wyniki powinny w znacznym stopniu podnieść dokładność prognoz związanych z topnieniem lodowców i wynikającym z tego podnoszeniem się poziomu oceanów, co pozostaje jednym z priorytetowych zadań współczesnej glacjologii oraz klimatologii.