Wetenschappers onthullen meest gedetailleerde kaart van Antarctica's verborgen landschap: 30.000 nieuwe heuvels ontdekt

Een internationaal team van wetenschappers heeft in het prestigieuze tijdschrift Science een ongekend gedetailleerde topografische kaart gepresenteerd van het landschap dat schuilgaat onder de enorme ijskap van Antarctica. Dit baanbrekende onderzoek is gebaseerd op de diepgaande analyse van satellietgegevens en de toepassing van een innovatieve methode die bekendstaat als Ice Flow Perturbation Analysis (IFPA). Deze techniek heeft het mogelijk gemaakt om de complexe geologische structuur van het continent, die voorheen grotendeels onzichtbaar was, in kaart te brengen. De Antarctische ijskap is van cruciaal belang voor onze planeet, aangezien deze ongeveer 70 procent van de wereldwijde zoetwatervoorraad bevat. De ijslaag heeft een gemiddelde dikte van circa 2,1 kilometer, met uitschieters die oplopen tot wel 4,8 kilometer op de diepste punten. Deze nieuwe visualisatie dicht de kritieke gaten in de data die waren achtergelaten door eerdere, meer gefragmenteerde lucht- en bodemonderzoeken, en biedt nu een consistent en ononderbroken beeld van het onderliggende gesteente.

Een van de meest opmerkelijke resultaten van dit omvangrijke project is de ontdekking van meer dan 30.000 voorheen niet in kaart gebrachte heuvels. Elk van deze geologische formaties steekt minstens 50 meter boven het omringende landschap uit, waarbij sommige gespecialiseerde rapporten zelfs melding maken van een totaal van 71.997 van dergelijke verhogingen. Naast deze heuvels hebben de onderzoekers een gigantische vallei van bijna 400 kilometer lang vastgelegd binnen het zogenaamde Maud-subglaciale bekken. De geologische kenmerken die op deze kaart zijn vastgelegd, zijn meer dan 34 miljoen jaar geleden gevormd, een tijdperk dat ver voorafging aan de volledige bevriezing van het continent. De gebruikte IFPA-methodologie is uniek omdat het variaties in de oppervlaktetopografie en de stroomsnelheid van het ijs analyseert. Hierdoor kunnen wetenschappers de exacte vorm van het subglaciale reliëf afleiden, aangezien verstoringen aan de basis en de manier waarop het ijs over de bodem glijdt, de ijsmassa aan de oppervlakte op verschillende manieren beïnvloeden.

Professor Robert Bingham, een vooraanstaand glacioloog aan de Universiteit van Edinburgh en een van de leiders van het onderzoek, benadrukte dat het verkrijgen van een uiterst nauwkeurige kaart van de Antarctische bodem van vitaal belang is voor moderne numerieke modellering. De ontdekking van dit ruige reliëf, dat bestaat uit scherpe heuvels en grillige bergketens, ondersteunt de wetenschappelijke hypothese dat dergelijke onregelmatigheden het terugtrekken van het ijs aanzienlijk kunnen vertragen door de wrijving aan de basis te vergroten. De urgentie van deze bevindingen wordt versterkt door de huidige wereldwijde klimaatontwikkelingen. In 2025 bereikte de zeespiegel wereldwijd recordhoogtes, wat de noodzaak voor verbeterde klimaatmodellen en betrouwbare voorspellingen over de stijging van het zeeniveau alleen maar groter heeft gemaakt. Bovendien vestigde de wereldwijde oceaan in 2025 een nieuw record voor de accumulatie van thermische energie, ondanks een tijdelijke afkoeling aan het oppervlak die werd veroorzaakt door de natuurlijke overgang van El Niño naar La Niña.

Deze nieuwe kaart, die fungeert als een venster op de laatste grote onverkende grens van onze aarde, levert de essentiële referentiegegevens die nodig zijn om het toekomstige gedrag van de ijskap te voorspellen. De nieuw ontdekte kenmerken, zoals steile kanalen die mogelijk verbonden zijn met oude bergachtige drainagesystemen en diepe valleien die doen denken aan klassieke U-vormige gletsjerdalen, bieden een fascinerend inzicht in het preglaciale Antarctica. Onderzoekers, waaronder Helen Okkenden van de Universiteit Grenoble-Alpes, hebben onderstreept dat deze nieuwe informatie ons in staat stelt om de processen die zich diep onder het ijs afspelen met een veel hogere resolutie te begrijpen. De verkregen resultaten zullen naar verwachting de nauwkeurigheid van prognoses met betrekking tot het smelten van het poolijs en de daaropvolgende stijging van de wereldzeeën aanzienlijk verhogen. Dit blijft een van de meest urgente taken binnen de hedendaagse glaciologie en klimatologie om de impact van klimaatverandering wereldwijd beter te kunnen beheersen.