Rok 2025: Przełomy w Kosmosie, Napięcia na Orbicie i Zagadki Geologiczne na Ziemi

Rok kalendarzowy 2025 upłynął pod znakiem fascynującego splotu wydarzeń: znaczących sukcesów w eksploracji kosmosu za pomocą robotów, dynamicznie zmieniającej się sytuacji geopolitycznej związanej z zarządzaniem przestrzenią orbitalną oraz intrygujących anomalii w ziemskiej rotacji i geologii powierzchni. Te tematy, które przykuwały uwagę czytelników, obejmowały zarówno kwestie bezpieczeństwa w najbliższym otoczeniu Ziemi, jak i misje rozpoznawcze w głębokim kosmosie oraz zmiany środowiskowe na naszej planecie.

W sferze bezpieczeństwa orbitalnego doszło do momentu pragmatycznej współpracy międzynarodowej. Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna (CNSA) proaktywnie ostrzegła NASA o potencjalnym zagrożeniu kolizją satelitów. To ostrzeżenie wymusiło tymczasowe wstrzymanie operacji amerykańskiego aktywa kosmicznego w celu przeprowadzenia niezbędnego manewru unikowego. Wydarzenie to zasygnalizowało zmianę w kierunku bardziej bezpośredniej wymiany informacji dotyczących zarządzania ruchem kosmicznym. Z kolei polityka kosmiczna Stanów Zjednoczonych napotkała na debaty budżetowe, gdy administracja Trumpa przeznaczyła 85 milionów dolarów na relokację promu kosmicznego Discovery do Space Center Houston. Niezależne analizy sugerowały, że ostateczny koszt tego przedsięwzięcia mógłby wzrosnąć nawet do 325 milionów dolarów.

Zmiany personalne również wpłynęły na międzynarodowe misje. Na początku grudnia kosmonauta Oleg Artiemjew został usunięty z załogi misji SpaceX Crew-12. Powodem miało być rzekome wyciek poufnej dokumentacji, co mogło naruszać międzynarodowe przepisy dotyczące handlu bronią (ITAR). Jego miejsce zajął kosmonauta Andriej Fiedjajew, co pozwoliło na utrzymanie w mocy wcześniejszego porozumienia o wymianie miejsc z Roskosmosem.

Nauki planetarne stanęły przed ziemską zagadką, gdy 22 lipca 2025 roku Ziemia zanotowała drugi najkrótszy dzień w historii pomiarów, a 5 sierpnia odnotowano obrót jeszcze szybszy. W lipcowym incydencie planeta zamknęła swoją orbitę o 1,34 milisekundy szybciej niż standardowe 24 godziny, kontynuując trend przyspieszenia obserwowany od 2020 roku. Chociaż niektórzy naukowcy wiążą to ze wpływem grawitacyjnym Księżyca, gdy znajduje się on najdalej od równika, dokładna przyczyna pozostaje przedmiotem badań. Niektóre modele przewidują, że jeśli trend się utrzyma, do 2029 roku może zajść konieczność dodania ujemnej sekundy przestępnej do zegarów atomowych. To ziemskie przyspieszenie zbiegło się w czasie z intensywną pogodą kosmiczną wynikającą z maksimum 25. Cyklu Słonecznego. Dzięki temu zorza polarna była widoczna na nietypowo niskich szerokościach geograficznych na całym świecie, a naukowcy prognozują, że ta aktywność może trwać nawet do 2027 roku.

Eksploracja robotyczna przyniosła znaczące rezultaty. Teleskop Kosmiczny Jamesa Webba (JWST) dostarczył pierwsze obrazy międzygwiazdowej komety 3I/2025 N1 (ATLAS). Obiekt ten, odkryty przez przegląd ATLAS w Chile 1 lipca 2025 roku, był trzecim potwierdzonym gościem z przestrzeni międzygwiezdnej. Obserwacje JWST przeprowadzone 6 sierpnia 2025 roku przy użyciu instrumentu NIRSpec ograniczyły średnicę jądra komety do poniżej 5,6 km i ustaliły stosunek mieszania CO₂/H₂O na około 7,6:1, co wskazuje na skład bogaty w dwutlenek węgla. Równolegle łazik Perseverance kontynuował badania geologiczne w pobliżu krateru Jezero, katalogując próbki, w tym materiały, które były kiedyś stopione, oraz specyficzne próbki z krawędzi krateru oznaczone jako „Silver Mountain” w pobliżu formacji „Witch Hazel Hill”.

Rok ten przyniósł również poważne zakłócenia geologiczne bliżej domu. Obszar wokół jeziora Lac Rouge w Quebecu uległ zapadnięciu, co spowodowało całkowite osuszenie zbiornika między 29 kwietnia a 14 maja 2025 roku. To zdarzenie wywołało osuwiska, które dotknęły tradycyjne tereny łowieckie i zbierackie Pierwszego Narodu Cree z Waswanipi, a wody skierowały się w stronę jeziora Doda. Irene Neeposh, Naczelniczka Waswanipi, podkreślała bezprecedensowy charakter tego osuszenia, które według niektórych ekspertów mogło być powiązane z naruszoną integralnością gleby po wcześniejszych pożarach z lat 2019 i 2023. W kontraście do tego naziemnego wstrząsu, satelita biologiczny Bion-M nr 2 pomyślnie zakończył swoją 30-dniową misję 19 września 2025 roku, wracając z 75 myszami i ponad 1500 muszkami, dostarczając danych na temat adaptacji biologicznej do lotów kosmicznych. Rok zamknęło całkowite zaćmienie Księżyca widoczne nad Azją i Europą w nocy z 7 na 8 września, którego faza całkowitego zaćmienia trwająca 82 minuty stanowiła ostatni, wyraźny wizualny kontrast dla złożonych wydarzeń orbitalnych i politycznych tego roku.