Hipoteza Panspermii: Czy Życie na Ziemi Wywodzi się z Marsa w Świetle Chronologii Planetarnej?

Środowisko naukowe ponownie pochyla się nad koncepcją panspermii. Zakłada ona, że pierwsze formy życia mikrobiologicznego, które pojawiły się na Ziemi, mogły zostać przetransportowane z Marsa za pośrednictwem ciał meteorytowych. Ta intrygująca teoria opiera się na fundamentalnych różnicach, jakie zaobserwować można w wczesnej historii geologicznej obu planet. Modele planetarne sugerują, że Mars uformował się wcześniej, około 4,6 miliarda lat temu. W przeciwieństwie do Ziemi, Mars uniknął katastrofalnego ponownego stopienia skorupy, co mogło stworzyć stabilniejsze warunki sprzyjające rozwojowi procesów biochemicznych.

Kluczowym argumentem przemawiającym za marsjańskim rodowodem życia jest ograniczone okno czasowe, jakie Ziemia miała na abiogenezę. Zderzenie Protoplanety Ziemi z hipotetyczną planetą Teyą, które doprowadziło do powstania Księżyca, miało miejsce mniej więcej 4,51 miliarda lat temu. Ten kosmiczny kataklizm najprawdopodobniej unicestwił wszelkie wczesne zalążki życia. Biorąc pod uwagę, że pojawienie się LUCA (ostatniego uniwersalnego wspólnego przodka) szacuje się na około 4,2 miliarda lat temu, Ziemia miała zaledwie około 290 milionów lat na samorzutne powstanie życia po tym zdarzeniu. Jeśli życie na Marsie wyewoluowało o 100 milionów lat wcześniej, mogło ono nieprzerwanie rozwijać się przez pół miliarda lat, zanim warunki na Czerwonej Planecie zaczęły się pogarszać z powodu utraty pola magnetycznego i atmosfery.

W badaniach nad tym zagadnieniem bierze udział wielu ekspertów, w tym doktor Sean Jordan, docent z Dublin City University (DCU), który jest wiodącym badaczem w dziedzinie geobiologii i astrobiologii. Doktor Jordan i jego zespół w laboratorium ProtoSigns Lab na DCU pracują nad udoskonaleniem metod pozwalających na rozróżnianie struktur biogennych od abiotycznych w starożytnych skałach. Jest to kluczowe dla powodzenia przyszłych misji kosmicznych. Niemniej jednak, społeczność naukowa rozważa także alternatywę: czy 290 milionów lat to wystarczający czas na zaistnienie i dywersyfikację biologii na Ziemi po kataklizmie formującym Księżyc?

Poważnym kontrargumentem pozostaje logistyczna przeszkoda w międzyplanetarnym transporcie życia. Mikroorganizmy musiałyby przetrwać potężne uderzenie podczas wyrzutu materiału, długotrwałą ekspozycję na próżnię kosmiczną i promieniowanie, a także ekstremalne nagrzewanie podczas wejścia w ziemską atmosferę. Mimo to, eksperymenty dowodzą niezwykłej odporności niektórych ekstremofili. Przykładowo, bakterie takie jak Deinococcus radiodurans wytrzymały trzy lata na zewnętrznej powierzchni Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, co świadczy o ich zdolności do naprawy uszkodzonego DNA w warunkach otwartego kosmosu.

Obecne wysiłki mające na celu zebranie dowodów koncentrują się na misji Mars Sample Return (MSR), czyli wspólnym przedsięwzięciu NASA i Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Łazik Perseverance obecnie gromadzi próbki w kraterze Jezero, który uważa się za dawne dno jeziora. Misja MSR, pomimo rewizji budżetu i napotkanych trudności, ma na celu sprowadzenie próbek marsjańskich skał i regolitu na Ziemię w celu przeprowadzenia dogłębnej analizy. Potwierdzenie projektu powrotu próbek jest oczekiwane w drugiej połowie 2026 roku, po tym jak w 2025 roku projekt został wstrzymany ze względu na zbyt wysokie koszty.

W kontekście tej naukowej debaty, doktor Jordan stawia istotne pytanie: jeśli życie rozprzestrzenia się tak łatwo, dlaczego nie obserwujemy jego aktywnego rozprzestrzeniania się z Ziemi na inne ciała Układu Słonecznego na przestrzeni ostatnich czterech miliardów lat? Ta niepewność podkreśla, że panspermia, nawet w formie litopanspermii, nie wyjaśnia pierwotnego pochodzenia życia we Wszechświecie, a jedynie proponuje mechanizm jego dystrybucji. Trwające badania, w tym analiza potencjalnych biosygnatur zebranych przez Perseverance, podtrzymują tę fascynującą dyskusję naukową.