De Panspermiehypothese: Leven op Aarde afkomstig van Mars, Gezien Door de Planeetgeschiedenis

Binnen de wetenschappelijke gemeenschap wordt de hypothese van panspermie opnieuw onder de loep genomen. Deze theorie suggereert dat de eerste microscopische levensvormen op Aarde mogelijk niet hier zijn ontstaan, maar via meteorieten vanaf Mars zijn geïmporteerd. De kern van dit idee ligt in de fundamentele verschillen tussen de vroege geologische tijdlijnen van de twee planeten. Volgens de heersende planetaire modellen is Mars ongeveer 4,6 miljard jaar geleden gevormd. Cruciaal is dat Mars, in tegenstelling tot de Aarde, een catastrofale hersmelting van zijn korst heeft vermeden, wat mogelijk stabielere omstandigheden bood voor het ontstaan van biochemische processen.

Een belangrijk argument dat de Mars-oorsprong ondersteunt, heeft betrekking op het tijdsbestek voor abiogenese op onze eigen planeet. De botsing tussen de Proto-Aarde en de hypothetische planeet Theia, die leidde tot de vorming van onze Maan, vond plaats rond 4,51 miljard jaar geleden. Dit kosmische geweld heeft hoogstwaarschijnlijk elke vroege kiem van leven op Aarde weggevaagd. Aangezien de schattingen voor het ontstaan van LUCA (de Laatste Universele Gemeenschappelijke Voorouder) rond 4,2 miljard jaar geleden liggen, laat dit slechts een venster van ongeveer 290 miljoen jaar over voor het spontaan ontstaan van leven op Aarde na deze gebeurtenis. Als het leven op Mars honderd miljoen jaar eerder was ontstaan, zou het een halve miljard jaar ononderbroken hebben kunnen evolueren voordat de omstandigheden op de Rode Planeet verslechterden door het verlies van zijn magnetisch veld en atmosfeer.

Verschillende deskundigen buigen zich over dit fascinerende onderwerp. Een van hen is Dr. Seán Jordan, universitair hoofddocent aan de Dublin City University (DCU) en een vooraanstaand onderzoeker op het gebied van geobiologie en astrobiologie. Dr. Jordan en zijn team in het ProtoSigns Lab van DCU werken aan geavanceerde methoden om biogene structuren te onderscheiden van abiotische structuren in oeroude gesteenten. Dit onderzoek is van vitaal belang voor de planning van toekomstige ruimtevaartmissies. Tegelijkertijd houdt de bredere wetenschappelijke gemeenschap rekening met de tegenwerping: was die periode van 290 miljoen jaar misschien toch voldoende voor de opkomst en diversificatie van biologie op Aarde na het maanvormende cataclysme?

Het logistieke struikelblok van interplanetair transport van leven blijft een zwaarwegend tegenargument. Micro-organismen moeten de immense krachten van de inslag, de langdurige blootstelling aan het vacuüm en de straling van de ruimte, en de intense hitte bij de terugkeer in de aardatmosfeer overleven. Echter, experimenten tonen de opmerkelijke veerkracht van sommige extremofielen aan. Bepaalde bacteriën, zoals Deinococcus radiodurans, hebben bijvoorbeeld drie jaar aan de buitenkant van het Internationale Ruimtestation overleefd. Dit wijst op hun vermogen om ernstige DNA-schade te herstellen, wat een sleutelrol speelt in hun overlevingskansen in de harde ruimte.

De huidige inspanningen om bewijs te verzamelen zijn sterk gericht op de Mars Sample Return (MSR) missie, een gezamenlijk initiatief van NASA en het Europees Ruimteagentschap (ESA). De Perseverance rover verzamelt momenteel monsters in de Jezero-krater, die wordt beschouwd als een voormalig meerbedding. Ondanks budgettaire herzieningen en operationele uitdagingen, is het doel van MSR om monsters van Marsgesteente en regoliet naar de Aarde te brengen voor nauwkeurige analyse. Na een pauze in 2025 vanwege de hoge kosten, wordt de definitieve goedkeuring van het ontwerp voor de terugkeer van de monsters verwacht in de tweede helft van 2026.

In de context van dit debat werpt Dr. Jordan een kritische vraag op: als leven zich zo gemakkelijk verspreidt, waarom zien we dan geen actieve verspreiding van Aards leven naar andere hemellichamen in ons zonnestelsel gedurende de afgelopen vier miljard jaar? Deze onzekerheid benadrukt dat panspermie, zelfs in de vorm van lithopanspermie, niet de oorsprong van het leven in het universum verklaart, maar slechts een mogelijk mechanisme voor de verspreiding ervan. De voortdurende onderzoeken, inclusief de analyse van potentiële biosignaturen verzameld door Perseverance, voeden dit belangrijke wetenschappelijke debat.