Dostępność azotu przyspiesza sekwestrację węgla w procesie regeneracji lasów tropikalnych

Przełomowe badanie naukowe, opublikowane w styczniu 2026 roku na podstawie danych zgromadzonych w ramach Projektu Agua Salud w Panamie, potwierdziło, że zwiększenie dostępności azotu w glebie w sposób zasadniczy przyspiesza proces sekwestracji węgla w odradzających się lasach tropikalnych. Projekt Agua Salud, będący owocem stuletniego partnerstwa strategicznego między Smithsonian Tropical Research Institute (STRI) a rządem Panamy, koncentruje się na ambitnym zadaniu przekształcania zdegradowanych i jałowych krajobrazów w tętniące życiem, produktywne lasy wtórne oraz zrównoważone plantacje drzew. Inicjatywa ta ma na celu nie tylko odbudowę przyrody, ale także stworzenie stabilnych zasobów surowców drzewnych dla przyszłych pokoleń.

Obszar objęty badaniami ma krytyczne znaczenie dla całego regionu, ponieważ znajduje się w samym sercu dorzecza Kanału Panamskiego. To właśnie ten system wodny zapewnia niezbędną wodę pitną dla dwóch milionów mieszkańców Panamy, a jednocześnie stanowi fundament funkcjonowania jednej z najważniejszych dróg wodnych świata, wspierającej globalny handel morski. Naukowcy udokumentowali, że ukierunkowane dostarczanie azotu doprowadziło do przyspieszenia regeneracji pokrywy leśnej na niedawno porzuconych gruntach rolnych o rekordowe 95 procent. Taki wzrost bezpośrednio przekłada się na znacznie wydajniejszą i szybszą absorpcję atmosferycznego dwutlenku węgla przez młody drzewostan.

Azot, pełniący rolę kluczowego budulca w syntezie aminokwasów, białek oraz chloroplastów, odgrywa absolutnie centralną rolę w procesie fotosyntezy, stymulując rośliny do intensywnego wzrostu. W specyficznych warunkach ekosystemów tropikalnych, gdzie często występuje chroniczny deficyt składników odżywczych, efekt ten ma bezpośrednie i ogromne znaczenie dla dokładności globalnych obliczeń klimatycznych. Dane zgromadzone na platformie eksperymentalnej Agua Salud, która od 2007 roku obejmuje dziewięć precyzyjnie opomiarowanych zlewni i ponad 150 000 posadzonych drzew, rzucają nowe światło na dotychczasowe modele klimatyczne, sugerując potrzebę ich gruntownej aktualizacji.

Eksperci wskazują, że obecne modele mogą systematycznie i znacząco niedoszacowywać realnego potencjału pochłaniania węgla przez młode oraz regenerujące się ekosystemy tropikalne. Choć szacuje się, że globalna odbudowa lasów może usunąć z atmosfery do 400 gigaton CO2 do roku 2100, to właśnie lokalne zarządzanie zasobami odżywczymi może stać się najpotężniejszym narzędziem optymalizacji tego procesu. Przyspieszenie tempa wzrostu dzięki azotowi mogłoby pozwolić odradzającym się obszarom na pochłonięcie dodatkowych 820 milionów ton metrycznych CO2 rocznie w skali dekady, pod warunkiem systemowego wyeliminowania niedoborów tego pierwiastka w glebie.

Uzyskane wyniki stanowią silny argument za rewizją dotychczasowych strategii leśnych, kładąc nacisk na priorytetowe wykorzystanie gatunków drzew zdolnych do naturalnego wiązania azotu. Oznacza to ewolucję od modelu pasywnej ochrony przyrody do aktywnego i świadomego zarządzania usługami ekosystemowymi, co w pełni wpisuje się w metodologię „inteligentnego zalesiania” (Smart reforestation) rozwijaną przez STRI. W przeciwieństwie do lasów tropikalnych w Australii, które według najnowszych raportów stały się źródłem emisji węgla netto z powodu rosnącej śmiertelności drzew, badania w Panamie dowodzą, że przemyślana interwencja może radykalnie wzmocnić potencjał lasów jako naturalnych pochłaniaczy CO2, wspierając globalne wysiłki na rzecz stabilizacji klimatu.