Sự sẵn có của Nitơ thúc đẩy quá trình hấp thụ Carbon trong phục hồi rừng nhiệt đới

Một nghiên cứu mang tính nền tảng được công bố vào tháng 1 năm 2026, dựa trên các dữ liệu từ Dự án Agua Salud tại Panama, đã khẳng định rằng việc tăng cường sự sẵn có của nitơ giúp đẩy nhanh đáng kể quá trình tích tụ carbon trong các khu rừng nhiệt đới đang tái sinh. Dự án Agua Salud là một phần của mối quan hệ hợp tác kéo dài một thế kỷ giữa Viện Nghiên cứu Nhiệt đới Smithsonian (STRI) và chính phủ Panama, tập trung vào việc chuyển đổi những cảnh quan bị thoái hóa thành các khu rừng thứ sinh và rừng trồng lấy gỗ có năng suất cao. Khu vực này đóng vai trò then chốt vì nằm tại trung tâm Lưu vực kênh đào Panama, nơi cung cấp nước uống cho hai triệu người dân và hỗ trợ các hoạt động thương mại toàn cầu.

Các nhà nghiên cứu đã ghi nhận rằng việc bổ sung nitơ đã giúp tốc độ phục hồi độ che phủ rừng trên các vùng đất nông nghiệp mới bị bỏ hoang tăng lên tới 95%. Kết quả này có mối tương quan trực tiếp với khả năng hấp thụ khí carbon dioxide từ khí quyển nhanh hơn. Là một nguyên tố thiết yếu để tổng hợp axit amin, protein và lục lạp, nitơ đóng vai trò trung tâm trong quá trình quang hợp và kích thích sự phát triển của thực vật. Trong bối cảnh các hệ sinh thái nhiệt đới thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu hụt chất dinh dưỡng, hiệu ứng này có ý nghĩa trực tiếp đối với các tính toán về biến đổi khí hậu.

Dữ liệu thu thập từ nền tảng thực nghiệm Agua Salud, bao gồm chín lưu vực sông được trang bị thiết bị đo đạc và hơn 150.000 cây xanh được trồng từ năm 2007, đang đặt ra những thách thức đối với các mô hình khí hậu hiện nay. Các nhà khoa học tin rằng những mô hình này có thể đang đánh giá thấp một cách hệ thống tiềm năng hấp thụ carbon của các hệ sinh thái nhiệt đới trẻ và đang phục hồi. Trong khi việc phục hồi rừng nói chung có thể loại bỏ tới 400 gigaton CO2 vào năm 2100, thì việc quản lý chất dinh dưỡng tại địa phương có thể trở thành một đòn bẩy mạnh mẽ để gia tăng hiệu quả này.

Tốc độ tăng trưởng được thúc đẩy bởi nitơ có thể cho phép các khu vực đang phục hồi hấp thụ thêm khoảng 820 triệu tấn CO2 mỗi năm trong suốt một thập kỷ, với điều kiện tình trạng thiếu hụt chất dinh dưỡng này được giải quyết triệt để. Những phát hiện này đưa ra khuyến nghị mạnh mẽ về việc xem xét lại các chiến lược tái trồng rừng, trong đó nhấn mạnh vào các yếu tố chủ chốt:

• Ưu tiên sử dụng các loài cây có khả năng cố định nitơ tự nhiên để cải tạo đất.
• Chuyển dịch từ hình thức phục hồi thụ động sang quản lý chủ động các dịch vụ hệ sinh thái.
• Áp dụng phương pháp tái trồng rừng thông minh (Smart reforestation) do STRI thúc đẩy để tối ưu hóa lợi ích môi trường.

Khác với một số khu vực như rừng nhiệt đới ở Úc, nơi các nghiên cứu cho thấy đã trở thành nguồn phát thải carbon ròng do tỷ lệ cây chết gia tăng, nghiên cứu tại Panama chứng minh cách thức can thiệp có mục tiêu có thể làm tăng mạnh mẽ bể chứa carbon tích cực. Do đó, việc quản lý nitơ ở vùng nhiệt đới có thể trở thành một yếu tố quyết định trong các nỗ lực toàn cầu nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, đảm bảo khả năng quay trở lại trạng thái hấp thụ ròng nhanh chóng hơn cho các cánh rừng đang trong quá trình tái thiết.