Kanaryjski cedr w Parku Narodowym Teide uznany za najstarsze drzewo w Unii Europejskiej

Badania zakończone w roku 2025 definitywnie potwierdziły, że kanaryjski cedr rosnący w Parku Narodowym Teide na Teneryfie osiągnął imponujący wiek 1544 lat. Ta metryka czyni go najdłużej żyjącym drzewem w granicach Unii Europejskiej, detronizując dotychczasowego rekordzistę, znanego jako „Patriarcha”, którego wiek, na podstawie analizy radiowęglowej, szacowano na 1481 lat.

To niezwykłe odkrycie rzuca nowe światło na wyjątkową wartość ekologiczną populacji cedrów kanaryjskich w obrębie tego parku. Drzewa te stanowią żywe relikty prastarych lasów, które niegdyś pokrywały znaczną część archipelagu. Park Narodowy Teide, utworzony 22 stycznia 1954 roku i zajmujący obszar 189,9 km², zyskał status Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2007 roku, co dodatkowo podnosi rangę tego botanicznego znaleziska.

Dane dotyczące wieku pozyskano w ramach projektu ochrony przyrody, który zainaugurowano w 2019 roku, a następnie rozszerzono w 2025 roku. W przedsięwzięcie zaangażowane były Fundacja Endesa, Cabildo Teneryfy oraz Uniwersytet w Valladolid (UVa). Naukowcy z kampusu Soria na UVa wykorzystali specjalistyczny sprzęt alpinistyczny, aby pobrać próbki od najstarszych cedrów, które usadowione są na trudno dostępnych skalnych półkach. Analiza radiowęglowa dwudziestu pięciu pobranych okazów ujawniła obecność ośmiu drzew-weteranów, których wiek przekracza tysiąc lat, przy czym trzy z nich mają ponad 1500 lat.

Poprzedni rekordzista, „Patriarcha”, którego wiek ustalili wcześniej badacze z Uniwersytetu w Valladolid i Uniwersytetu Króla Juana Carlosa, przetrwał, według dostępnych zapisów, pięć erupcji wulkanicznych oraz niszczycielski sztorm San Florencio w 1826 roku. Fenomenalna zdolność przetrwania tych endemicznych cedrów, które przystosowały się do ekstremalnych warunków wysokogórskich, najprawdopodobniej wynika z ich niedostępnego położenia. Skaliste urwiska zapewniały im skuteczną ochronę przed destrukcyjnym wpływem działalności człowieka.

Wyjątkowość lokalizacji tych drzew w Parku Narodowym Teide, obejmującym najwyższe szczyty Hiszpanii – wulkan Teide (3718 m) i Pico Viejo (3135 m) – świadczy o ich niezwykłej odporności na przeciwności losu. W kontekście europejskiej dendrologii, odkrycie z 2025 roku ustanawia nowy, wyższy punkt odniesienia, przewyższający wcześniejsze szacunki. Znaczenie europejskich badań nad genetyką leśną i długowiecznością drzew potwierdziła m.in. konferencja podsumowująca EvolTree & FORGENIUS, która odbyła się w Madrycie w listopadzie 2025 roku.

Potwierdzenie wieku tego kanaryjskiego cedru to nie tylko triumf nauki, ale i potężny argument za dalszą ochroną unikalnych ekosystemów Teneryfy. Cedr kanaryjski, gatunek zagrożony, zyskuje dzięki temu status żywego pomnika historii naturalnej, co z pewnością wzmocni wysiłki na rzecz zachowania jego siedlisk dla przyszłych pokoleń. To drzewo jest prawdziwym świadkiem upływu czasu na Wyspach Kanaryjskich.