Dwujęzyczność i Karnawał jako Filary Tożsamości Kulturowej Ayacucho

Tożsamość Ayacucho w roku 2026 opiera się na fundamencie starożytnej przeszłości oraz udokumentowanej zdolności do adaptacji wobec dynamicznych przemian społeczno-kulturowych, co wynika z prowadzonych analiz badawczych. Kluczowym i widocznym elementem tej odporności jest dwujęzyczność, czyli codzienne współistnienie języka keczua i hiszpańskiego, które manifestuje się z wyjątkową siłą w sferze muzyki, sztuki wizualnej oraz popularnych obchodów regionalnych. Socjolog i dziennikarz, Carlos Pérez Sáez, podkreśla, że ta lingwistyczna dwoistość stanowi istotne źródło bogactwa kulturowego, zaznaczając, że język keczua, znany jako runa simi, odzyskuje witalność jako forma afirmacji tożsamości w opozycji do homogenizujących sił nowoczesności.

Istotnym czynnikiem transformacji miasta był wzrost demograficzny, szczególnie nasilony po okresie brutalnej przemocy politycznej, która miała miejsce w latach 80. i 90. XX wieku, pochłaniając życie około 70 000 Indian Keczua w wyniku wojny domowej. Przymusowa migracja ludności z obszarów wiejskich głęboko przeobraziła krajobraz miejski i kulturowy Huamanga, prowadząc do powstawania nowych dzielnic, gdzie rodziny przenosiły i kultywowały swoje wspólnotowe tradycje. Język keczua, będący niegdyś językiem urzędowym Imperium Inków, jest obecnie jednym z języków urzędowych w Peru obok hiszpańskiego, a posługuje się nim około 11 milionów osób w Andach.

Proces reinwencji kulturowej znajduje swoje najpełniejsze odzwierciedlenie w Karnawale Ayacucho, który, pomimo postępującej profesjonalizacji i komercjalizacji, pozostaje kluczową areną dla afirmacji tożsamości lokalnej. Karnawał ten, oficjalnie uznany za Dziedzictwo Kulturowe Narodu, przeszedł ewolucję od bardziej zamkniętej celebracji do masowego i zróżnicowanego festiwalu ogarniającego całe miasto. Dla roku 2026, Ayacucho Carnival zaplanowano na okres od 14 do 18 lutego, w tym kluczowe wydarzenie, jakim jest Tradycyjny Marsz Grup Ayacucho (Paseo de Comparsas Tradicionales Ayacuchanas).

Przygotowania do obchodów w 2026 roku obejmują znaczące zmiany organizacyjne, mające na celu uporządkowanie przebiegu wydarzenia, które przyciąga około 40 000 turystów. Prowincjonalny Urząd Gminy Huamanga ogłosił, że oficjalna ocena grup tanecznych zostanie przeniesiona z tradycyjnego Placu Głównego (Plaza Mayor) na Aleję Mariscal Cáceres, co ma zapobiec chaosowi i przeciążeniu centrum. Zmiana ta, według Wicedyrektora ds. Kultury, Gilmera Garcíi, ma zapewnić większy porządek i przejrzystość oceny, z instalacją specjalnych platform i nagłośnienia na nowej trasie. Szacuje się, że wpływ ekonomiczny tego wydarzenia przekroczy 20 milionów soli, wspierając lokalne przedsiębiorstwa.

Festiwal ten nieustannie służy jako scena, na której Ayacucho potwierdza swoją tożsamość oraz nieprzemijającą zdolność do redefiniowania się bez utraty fundamentalnych korzeni, symbolizując kulturową dumę i żywy opór w realiach współczesnego Peru. W kontekście historycznym, Ayacucho, będące ważnym ośrodkiem cywilizacji Inków, jak choćby przez obecność ruin Intihuatana, gdzie Inkomowie „wiążą słońce” dla kalendarzy astronomicznych, zachowuje głębokie powiązania z przeszłością, które są teraz reartykulowane poprzez język i święta. Dwujęzyczność, podtrzymywana przez inicjatywy takie jak dwujęzyczny blog Hablaquechua prowadzony od 2005 roku, jest świadectwem trwałego zaangażowania w zachowanie dziedzictwa lingwistycznego, które dla wielu, jak Noemi Vizcardo, jest czymś „connatural” – obecnym od momentu poczęcia. Karnawał, będąc żywym spektaklem, integruje te historyczne i językowe warstwy, stanowiąc dynamiczny wyraz andyjskiej tożsamości.