Bản sắc Ayacucho: Song ngữ và Lễ hội Carnival củng cố Di sản Văn hóa

Bản sắc văn hóa của Ayacucho, còn được biết đến là Huamanga, được duy trì vững chắc trong năm 2026 nhờ sự kết hợp giữa di sản cổ xưa và khả năng thích ứng linh hoạt với các biến đổi xã hội đương đại. Thành phố này khẳng định vai trò là trung tâm văn hóa sống động của vùng Andes Peru, với sự kiên cường được thể hiện rõ nét qua các thực hành xã hội hàng ngày, đặc biệt là trong lĩnh vực ngôn ngữ và lễ hội.

Một biểu hiện cốt lõi của sự kiên cường này là tính song ngữ, sự chung sống thường nhật giữa tiếng Quechua và tiếng Tây Ban Nha, điều này thể hiện mạnh mẽ trong âm nhạc, nghệ thuật và các lễ hội dân gian. Nhà xã hội học và nhà báo Carlos Pérez Sáez nhận định rằng sự song ngữ này là một tài sản văn hóa phong phú, đồng thời nhấn mạnh rằng tiếng Quechua đã giành lại được sức sống như một sự khẳng định bản sắc mạnh mẽ trước áp lực của quá trình hiện đại hóa. Sự pha trộn ngôn ngữ này tạo nên một lớp văn hóa độc đáo, nơi các giai điệu truyền thống và các hình thức biểu đạt nghệ thuật địa phương được bảo tồn và phát triển.

Cảnh quan đô thị và văn hóa của thành phố đã được định hình lại đáng kể bởi sự tăng trưởng nhân khẩu học, đặc biệt là sau giai đoạn bạo lực chính trị khốc liệt từ năm 1980 đến năm 2000. Cuộc di cư cưỡng bức từ các khu vực nông thôn đã dẫn đến sự hình thành các khu phố mới, nơi các gia đình mang theo những truyền thống cộng đồng sâu sắc của họ. Giai đoạn xung đột vũ trang nội bộ đã gây ra những tác động nghiêm trọng đến mô hình di cư và tỷ lệ tử vong tại các tỉnh miền núi như Ayacucho. Sau năm 1992, khi quá trình hòa bình bắt đầu, 59% dân số di dời đã quay trở lại Ayacucho, mang theo sự tái tạo văn hóa cho khu vực.

Quá trình tái tạo bản sắc này được phản ánh rõ nét nhất trong Lễ hội Carnival Ayacucho, vốn vẫn là không gian thiết yếu để khẳng định văn hóa mặc dù đã có sự chuyên nghiệp hóa và thương mại hóa ngày càng tăng. Lễ hội Carnival Ayacucho đã được Viện Văn hóa Quốc gia lúc bấy giờ tuyên bố là Di sản Văn hóa Quốc gia vào năm 2003, trở thành lễ hội vùng đầu tiên nhận được danh hiệu này. Sự kiện này đã phát triển thành một lễ hội lớn, đa dạng, với hơn 130 nhóm comparsas tham gia vào cuộc diễu hành chính tại Trung tâm Lịch sử Huamanga. Các vũ công de tijera, với những bước nhảy nhanh nhẹn và trang phục sặc sỡ, là một phần không thể thiếu trong việc đại diện cho thành phố.

Đối với năm 2026, Lễ hội Carnival Ayacucho được lên lịch tổ chức từ ngày 14 đến ngày 18 tháng 2, bao gồm sự kiện trọng tâm là Cuộc diễu hành của các Nhóm Truyền thống Ayacucho (Paseo de Comparsas Tradicionales Ayacuchanas). Lễ hội này là một nghi lễ xã hội phức tạp, nơi thế giới quan Andean cổ xưa hòa quyện với ảnh hưởng thuộc địa Tây Ban Nha. Trong lễ hội, các bài hát bằng tiếng Quechua vang vọng khắp các đường phố, đi kèm với đàn guitar, quenas và tinyas, tạo nên một bản giao hưởng của truyền thống và hiện đại. Sự kiện tiếp tục là một sân khấu nơi Ayacucho tái khẳng định bản sắc và khả năng tự đổi mới mà không đánh mất cội nguồn trong bối cảnh Peru đương đại.