Ayacucho'nun Kültürel Kimliği: İki Dillilik ve Karnavalın Yeniden İcadı

Ayacucho'nun kültürel kimliği, 2026 yılı itibarıyla kadim mirasının gücü ile çağdaş toplumsal dönüşümlere uyum sağlama becerisi sayesinde varlığını sürdürmektedir. Bu dayanıklılığın temel göstergelerinden biri, Quechua ve İspanyolcanın günlük yaşamda iç içe geçtiği, özellikle müzik, sanat ve halk kutlamalarında belirginleşen iki dilliliktir. Sosyolog ve gazeteci Carlos Pérez Sáez, bu dilsel ikiliğin kültürel bir zenginlik kaynağı olduğunu belirtmekte ve moderniteye karşı bir kimlik ifadesi olarak Quechua dilinin yeniden canlandığını vurgulamaktadır. Bu dilsel canlılık, bölgenin entelektüel ve sanatsal üretiminin temelini oluşturmaktadır.

Şehrin dönüşümünde kilit bir etken, 1980'ler ve 1990'lardaki siyasi şiddet olaylarını takiben yaşanan demografik büyüme olmuştur. Kırsal bölgelerden zorunlu göç, kentsel ve kültürel dokuyu önemli ölçüde değiştirmiş, topluluk geleneklerini beraberinde getiren ailelerle yeni mahallelerin oluşmasına yol açmıştır. Bu yeniden yapılanma süreci, Ayacucho Karnavalı'nda açıkça yansımaktadır; bu festival, profesyonelleşme ve ticarileşmeye rağmen kültürel kimliğin onaylanması için hayati bir alan olmayı sürdürmektedir. Carnaval Ayacuchano, Ulusal Kültürel Miras ilan edilmiştir ve daha sınırlı bir kutlamadan çeşitli bir şehir festivaline evrilmiştir.

Ayacucho Karnavalı'nın 2026 yılındaki merkezi etkinlikleri 14 Şubat ile 18 Şubat tarihleri arasında planlanmıştır ve bu dönemde geleneksel Ayacucho Toplulukları Geçit Töreni (Paseo de Comparsas Tradicionales Ayacuchanas) gerçekleştirilecektir. Bu yılki kutlamalar için hazırlıklar, 26 Ocak'ta geleneksel Ño Carnavalón yarışmasıyla resmen başlamış olup, 31 Ocak'ta saat 15:00'te resmi Karnaval lansmanı yapılacaktır. Bu büyük festivalin, yerel ekonomiye 20 milyon solenin üzerinde ekonomik etki yaratması beklenmekte ve yaklaşık 40.000 yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlaması öngörülmektedir. Ayrıca, 200'den fazla dans topluluğunun sokakları müzik ve renklerle dolduracağı tahmin edilmektedir.

Karnavalın bu yeniden icadı, kutlamanın organizasyonunda bazı önemli değişiklikleri de beraberinde getirmiştir. Huamanga İl Belediyesi, dans topluluklarının resmi değerlendirmesinin artık Plaza Mayor'da yapılmayacağını duyurmuştur; bunun yerine, değerlendirme Mariscal Cáceres Caddesi'ne taşınmıştır. Kültürden sorumlu Başkan Yardımcısı Gilmer García, bu kararın güvenlik otoriteleri ve sakinlerin geri bildirimleri üzerine alındığını belirtmiştir. Geleneksel olarak Plaza Mayor'da yoğunlaşan etkinliklerin düzensizliklere ve geç saatlere kadar süren kalabalıklara yol açması nedeniyle, Mariscal Cáceres Caddesi üzerinde jüri önünde performans sergilemeleri için platformlar ve ses sistemleri kurulacaktır. Bu düzenleme, sürecin herkes için daha düzenli ve net olmasını amaçlamaktadır. Bu bağlamda, 9 Şubat Pazartesi günü saat 17:00'de Cine Teatro Municipal'de kırsal ve kentsel karnaval bestecileri yarışması da düzenlenecektir.

Bu etkinlik, Ayacucho'nun köklerini kaybetmeden kendini yeniden icat etme kapasitesini teyit ettiği bir sahne olmaya devam etmekte, çağdaş Peru'daki kültürel gururun ve yaşayan bir direnişin sembolünü oluşturmaktadır. Karnavalın bu evrimi, yerel kimliğin hem ticari dinamiklere entegre olduğunu hem de geleneksel formlarını koruma konusundaki kararlılığını göstermektedir. Ayacucho, bu büyük kültürel gösteriyle, tarihsel zorluklara rağmen canlılığını koruyan bir bölge olarak konumunu pekiştirmektedir.