Krowa Weronika i jej niezwykłe umiejętności: Przełom w badaniach nad inteligencją bydła

Nowe badanie naukowe przeprowadzone w Austrii, w którym główną rolę odegrała krowa rasy szwajcarskiej o imieniu Weronika, rzuca zupełnie nowe światło na możliwości poznawcze bydła domowego. Wyniki opublikowane 19 stycznia 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma „Current Biology” podważają zakorzenione od lat przekonanie o ograniczonej inteligencji tych zwierząt. Odkrycie to sugeruje, że zdolność krów do celowego manipulowania przedmiotami w celu rozwiązywania konkretnych problemów była dotąd znacząco niedoceniana. Warto zaznaczyć, że posługiwanie się narzędziami przez długi czas uznawano za domenę wyłącznie gatunków o najwyższym stopniu inteligencji, takich jak naczelne, ptaki krukowate czy niektóre owady.

Zespół badawczy, którym kierowała biolożka kognitywna Alice Auersperg z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu wraz ze swoim współpracownikiem Antonio Osuna-Mascaró, skupił swoją uwagę na Weronice – trzynastoletniej krowie rasy Brown Swiss (Bos taurus). Zwierzę to nie jest wykorzystywane do produkcji rolnej, lecz żyje jako zwierzę domowe u rolnika Witgara Wigelesa w gminie Nötsch im Gailtal w Austrii. Pan Wigeles poinformował, że Weronika już od około czwartego roku życia, czyli przez ponad dekadę, samodzielnie używała patyków do drapania trudno dostępnych miejsc na swoim ciele.

Podczas eksperymentów przeprowadzonych zeszłego lata naukowcy udostępnili Weronice asymetryczną szczotkę z twardym włosiem i długim trzonkiem. W trakcie siedmiu sesji obejmujących łącznie 70 prób z losowym rozmieszczeniem przedmiotu, krowa aż 76 razy skutecznie wykorzystała szczotkę do podrapania swędzących miejsc. Eksperci zwrócili szczególną uwagę na demonstrację wielofunkcyjnego zastosowania narzędzia, co oznacza zdolność do używania różnych części tego samego obiektu do odmiennych celów. Zjawisko to, znane jako wielozadaniowe wykorzystanie narzędzi, jest niezwykle rzadko spotykane w naturze i poza ludźmi zostało przekonująco udokumentowane jedynie u szympansów.

Weronika wykazała się niezwykłą elastycznością, dostosowując sposób użycia narzędzia do konkretnej części ciała. Końcówkę z włosiem wykorzystywała do drapania grubszej skóry na grzbiecie i bokach, co wymagało zamaszystych ruchów. Z kolei w przypadku wrażliwych obszarów, takich jak brzuch czy pachwiny, krowa posługiwała się drewnianym trzonkiem, co wiązało się z koniecznością wykonywania bardziej precyzyjnych manipulacji za pomocą pyska. Naukowcy określili tę kontekstową adaptację mianem „egocentrycznego użycia narzędzia”. Choć uznaje się je za formę prostszą, świadczy ono o zaawansowanym poziomie zdolności poznawczych, który wśród zwierząt innych niż człowiek można porównać do poziomu szympansów. Co istotne, zwierzę potrafiło zrekompensować ograniczenia fizyczne wynikające z manipulowania narzędziem wyłącznie pyskiem poprzez przewidywanie skutków swoich działań.

Badanie zrealizowane przez naukowców z Instytutu Badań nad Relacjami Człowiek-Zwierzę w Wiedniu, częściowo sfinansowane przez szwajcarską fundację Messerli, stawia pod znakiem zapytania dotychczasowe oceny inteligencji bydła. Doktor Auersperg wskazała, że automatyczne zakładanie „głupoty” krów wynikało w dużej mierze z ich czysto użytkowej roli w gospodarce. Badacze sugerują, że unikalne warunki życia Weroniki – jej długowieczność oraz codzienne interakcje z ludźmi – mogły sprzyjać rozwinięciu tych nietypowych zachowań. Naukowcy apelują teraz do opinii publicznej o zgłaszanie wszelkich zaobserwowanych wcześniej przypadków celowego drapania się przez bydło przy użyciu patyków. Ma to pomóc w lepszym zrozumieniu warunków sprzyjających takim zachowaniom i stać się impulsem do gruntownej reewaluacji funkcji poznawczych zwierząt hodowlanych.