Trumps diplomatie in zijn tweede termijn: Theatraal spektakel en geopolitieke verschuivingen in 2025

De tweede ambtstermijn van Donald Trump, die volgde op zijn verkiezingsoverwinning op Kamala Harris in 2024, wordt gekenmerkt door een uiterst onconventionele benadering van internationale betrekkingen. Gedurende het jaar 2025 vonden er in het Oval Office ontmoetingen plaats met meer dan 40 buitenlandse regeringsleiders. Opvallend was dat veel van deze gesprekken werden gevoerd tijdens uitgebreide publieke sessies in het bijzijn van de pers, wat een scherp contrast vormde met de diplomatieke tradities van zijn voorgangers. Deze stijl combineerde harde confrontaties met diplomatieke vleierij en een duidelijke herziening van de gevestigde Amerikaanse buitenlandse doctrines, gericht op zowel een binnenlands als een internationaal publiek. Professor Lisel Hintz van de Johns Hopkins University School of Advanced International Studies typeerde Trump als een populistische leider die een politiek van spektakel voert, waarbij hij gelijktijdig de rollen van onderhandelaar en televisieproducent vervult.

Een cruciaal diplomatiek moment deed zich voor op 28 februari 2025, tijdens een voor de pers toegankelijke bijeenkomst waar Trump en vicepresident JD Vance openlijk kritiek uitten op de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Zij drongen aan op de noodzaak van een onmiddellijk staakt-het-vuren met de Russische Federatie. Deze kritische houding leidde tot een tijdelijke opschorting van de Amerikaanse militaire steun en de uitwisseling van inlichtingen, hoewel Zelensky later, in december 2025, alsnog vredesbesprekingen voerde in Palm Beach, Florida. Geheel in de geest van de 'America First'-doctrine schortte Trump in januari 2025 het algemene vluchtelingenprogramma op. Er werd echter een uitzondering gemaakt voor de prioritaire opvang van witte Afrikaners uit Zuid-Afrika, ondanks het feit dat de Zuid-Afrikaanse regering ontkende dat er sprake was van vervolging van deze groep.

In het Midden-Oosten toonde de regering-Trump een onverbloemde steun aan autoritaire leiders. Zo nam de president het publiekelijk op voor de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman na de geruchtmakende moord op journalist Jamal Khashoggi in 2018. Dit beleid stond in direct contrast met de eerdere positie van president Joseph R. Biden Jr., die had beloofd van Saoedi-Arabië een 'paria-staat' te maken. Bovendien kreeg een plan van Trump voor het beheer van de wederopbouw van de Gazastrook en de verplaatsing van de Palestijnse bevolking in november 2025 de goedkeuring van de VN-Veiligheidsraad, waarbij Rusland en China zich onthielden van stemming.

De focus op autoritaire partnerschappen omvatte ook een opmerkelijk voorstel van de Salvadoraanse president Nayib Bukele in april 2025. Hij stelde voor om 252 uit de Verenigde Staten gedeporteerde Venezolanen uit te wisselen voor Venezolaanse 'politieke gevangenen'. Volgens officiële gegevens van het Witte Huis hield president Trump in het eerste jaar van zijn tweede termijn 45 ontmoetingen met in totaal 46 buitenlandse leiders. Onder hen bevonden zich de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, die de VS vijf keer bezocht en Trump in juli 2025 nomineerde voor de Nobelprijs voor de Vrede, en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, die vier keer op bezoek kwam.

Michael Froman van de Council on Foreign Relations merkte op dat deze vorm van persoonlijke diplomatie het risico met zich meebrengt dat strikte beleidsprocessen worden omzeild, waarbij de voorkeur wordt gegeven aan 'hard power' en transactionele relaties. Deze eenzijdige benadering bereikte een hoogtepunt in januari 2026, toen de Verenigde Staten aanvallen uitvoerden op Venezuela en de leider Nicolás Maduro gevangen namen tijdens operatie 'Absolute Resolve', uitgevoerd door Delta Force-eenheden op 3 januari 2026. Hoewel 2025 werd getekend door diverse militaire acties, waaronder aanvallen in Irak, Nigeria, Somalië, Syrië en Jemen, was het vooral het theatrale karakter van Trumps diplomatie in het Oval Office dat zijn eerste jaar aan de macht definieerde. Het binnenlandse beleid omvatte daarnaast de invoering van massale importtarieven en bezuinigingen op wetenschappelijk onderzoek, terwijl de regering in 2025 samen met Israël deelnam aan gewapende aanvallen op Iraanse nucleaire installaties.