Ngoại giao nhiệm kỳ hai của Trump: Những màn trình diễn kịch tính và những chuyển dịch đối ngoại lớn trong năm 2025

Nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Donald Trump, sau chiến thắng trước đối thủ Kamala Harris trong cuộc bầu cử năm 2024, đã được định hình bởi một phương thức tiếp cận các quan hệ quốc tế đầy khác biệt và phi truyền thống. Trong suốt năm 2025, Phòng Bầu dục đã trở thành sân khấu cho các cuộc hội đàm với hơn 40 nhà lãnh đạo quốc tế, trong đó phần lớn các cuộc thảo luận được tổ chức công khai trước sự chứng kiến của giới truyền thông, tạo nên một sự tương phản mạnh mẽ với các quy tắc ngoại giao kín đáo của những người tiền nhiệm. Phong cách này là sự hòa trộn giữa thái độ đối đầu quyết liệt, những lời khen ngợi ngoại giao khéo léo và nỗ lực tái cấu trúc các học thuyết đối ngoại cốt lõi của Hoa Kỳ nhằm phục vụ cả mục tiêu chính trị trong nước lẫn vị thế trên trường quốc tế. Giáo sư Lisel Hintz từ Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp thuộc Đại học Johns Hopkins đã nhận định Trump là một nhà lãnh đạo dân túy điển hình, người vận dụng triệt để "chính trị của những màn trình diễn", đồng thời đóng cả hai vai trò: một nhà đàm phán thực dụng và một nhà sản xuất chương trình truyền hình đầy kinh nghiệm.

Một trong những dấu ấn ngoại giao quan trọng nhất là cuộc gặp gỡ mở cửa cho báo giới vào ngày 28 tháng 2 năm 2025, thời điểm mà Tổng thống Trump cùng Phó Tổng thống JD Vance đã đưa ra những lời chỉ trích trực diện đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, đồng thời thúc ép một thỏa thuận ngừng bắn với Liên bang Nga. Hệ quả của thái độ cứng rắn này là việc Mỹ tạm thời đình chỉ các khoản viện trợ quân sự và hoạt động chia sẻ thông tin tình báo, mặc dù sau đó vào tháng 12 năm 2025, ông Zelenskyy đã có mặt tại Palm Beach, Florida để tiến hành các cuộc đàm phán hòa bình. Kiên định với học thuyết "Nước Mỹ trên hết", vào tháng 1 năm 2025, Trump đã ra lệnh tạm dừng chương trình tiếp nhận người tị nạn quy mô lớn, nhưng lại tạo ra một ngoại lệ đặc biệt ưu tiên cho những người Afrikaner da trắng từ Nam Phi, bất chấp việc chính quyền Pretoria liên tục bác bỏ các báo cáo về tình trạng ngược đãi đối với nhóm dân cư này.

Tại khu vực Trung Đông, chính quyền của ông Trump không ngần ngại công khai sự ủng hộ đối với các nhà lãnh đạo có xu hướng quyền lực tập trung, tiêu biểu là việc bảo vệ Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman liên quan đến vụ việc nhà báo Jamal Khashoggi năm 2018. Động thái này hoàn toàn trái ngược với cam kết trước đó của Tổng thống Joseph R. Biden Jr. về việc biến quốc gia vùng Vịnh này thành một "kẻ bị ruồng bỏ" trên trường quốc tế. Thêm vào đó, vào tháng 1 hiện năm 2025, một kế hoạch do Trump đề xuất nhằm quản lý việc tái thiết dải Gaza và tái định cư cho người dân Palestine đã được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua, trong bối cảnh cả Nga và Trung Quốc đều chọn giải pháp bỏ phiếu trắng thay vì phủ quyết.

Các liên minh mang tính thực dụng với những nhà lãnh đạo cứng rắn còn được thể hiện qua đề nghị của Tổng thống El Salvador Nayib Bukele vào tháng 4 năm 2025, liên quan đến việc trao đổi 252 công dân Venezuela bị trục xuất từ Mỹ để lấy các "tù nhân chính trị" tại Venezuela. Theo các số liệu thống kê từ Nhà Trắng, chỉ trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ mới, Tổng thống Trump đã thực hiện tổng cộng 45 cuộc gặp gỡ với 46 nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo quốc tế. Trong danh sách này, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu dẫn đầu với 5 chuyến thăm và đã đề cử ông Trump cho Giải Nobel Hòa bình vào tháng 7 năm 2025, tiếp sau đó là Tổng thư ký NATO Mark Rutte với 4 lần làm việc trực tiếp.

Ông Michael Froman thuộc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại nhận định rằng phương thức ngoại giao cá nhân hóa này tiềm ẩn rủi ro khi né tránh các quy trình hoạch định chính sách truyền thống, thay vào đó là ưu tiên cho quyền lực cứng và các thỏa thuận mang tính giao dịch sòng phẳng. Đỉnh điểm của xu hướng đơn phương này là sự kiện vào tháng 1 năm 2026, khi quân đội Hoa Kỳ tiến hành các cuộc không kích vào Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro trong chiến dịch mang tên "Quyết tâm Tuyệt đối" (Absolute Resolve) do lực lượng đặc nhiệm Delta Force thực hiện vào ngày 3 tháng 1 năm 2026. Nhìn lại năm 2025, thế giới đã chứng kiến nhiều hoạt động quân sự của Mỹ tại Iraq, Nigeria, Somalia, Syria và Yemen, nhưng chính những màn trình diễn ngoại giao đầy kịch tính tại Phòng Bầu dục mới là yếu tố then chốt định nghĩa năm cầm quyền đầu tiên của Trump. Song song đó, các chính sách nội địa như áp thuế nhập khẩu diện rộng và cắt giảm ngân sách nghiên cứu khoa học cũng được đẩy mạnh, cùng với việc Mỹ phối hợp với Israel thực hiện các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran trong năm 2025.