Canadese premier Mark Carney heroriënteert handel weg van de VS en versterkt banden met China en Qatar

Mark Carney, de nieuw aangestelde premier van Canada die op 14 maart 2025 officieel in functie trad, voert momenteel een gedurfde strategie uit om het mondiale handelslandschap van zijn land ingrijpend te herzien. Zijn voornaamste doelstelling is het verminderen van de kritieke economische afhankelijkheid van de Verenigde Staten, een stap die noodzakelijk wordt geacht voor de nationale stabiliteit en autonomie. Deze koerswijziging is een direct antwoord op het onvoorspelbare buitenlandse beleid van de Amerikaanse president Donald Trump, die eerder dreigde met het invoeren van importheffingen tot wel 35% op Canadese goederen. Trump deed zelfs provocerende uitspraken over het mogelijk omvormen van Canada tot de '51e staat' van Amerika. Carney, die over een indrukwekkend trackrecord beschikt als gouverneur van de Bank of Canada (2008–2013) en de Bank of England (2013–2020), zet nu zijn uitgebreide internationale netwerk en diplomatieke ervaring in om nieuwe, meer veerkrachtige partnerschappen wereldwijd te smeden.

De Canadese regering heeft de ambitieuze doelstelling geformuleerd om het volume van de niet-Amerikaanse export in de komende tien jaar te verdubbelen. Dit markeert een fundamentele verschuiving ten opzichte van het huidige economische model, waarbij de Verenigde Staten verantwoordelijk zijn voor bijna 70% van de totale Canadese goederenexport. Een cruciaal element in deze verbreding van de horizon was het recente staatsbezoek van Mark Carney aan Peking. Dit was de eerste keer sinds 2017 dat een Canadese regeringsleider voet op Chinese bodem zette voor officieel overleg. Tijdens de intensieve besprekingen met de Chinese president Xi Jinping werd een voorlopig akkoord bereikt dat gericht is op het wederzijds afbouwen van handelsbelemmeringen en het stimuleren van de economische uitwisseling tussen beide grootmachten.

In de praktijk betekent dit dat China heeft toegezegd om tegen 1 maart 2026 de invoerrechten op Canadees koolzaad drastisch te verlagen. De huidige tarieven van 84% (of 75,8%) zullen worden teruggebracht naar een niveau van ongeveer 15%. Daarnaast stemde Peking ermee in om de antidiscriminatoire tarieven op Canadees raapzaadmeel, erwten, kreeften en krabben op te schorten tot ten minste het einde van 2026. Als tegenprestatie heeft Canada ingestemd met een significante versoepeling van de eigen protectionistische maatregelen die in 2024 van kracht werden. Voor een quotum van 49.000 Chinese elektrische voertuigen zal een verlaagd tarief van 6,1% gelden, in schril contrast met het eerdere tarief van 100%. Deze agrarische en industriële afspraken kunnen voor Canada nieuwe exportmogelijkheden ontsluiten met een geschatte waarde van ongeveer 3 miljard dollar.

Naast de diplomatieke inspanningen in Azië, bracht premier Carney op 18 januari 2026 een historisch bezoek aan Doha, de hoofdstad van Qatar. Hier werd voor het eerst in de geschiedenis van de bilaterale relaties tussen beide landen een nieuwe strategische alliantie beklonken. Dit bezoek was specifiek ontworpen om Qatarese investeringen naar de Canadese economie te loodsen, met een sterke focus op innovatieve sectoren zoals kunstmatige intelligentie en de energiesector. Tijdens zijn verblijf in Doha uitte Carney ook zijn diepe bezorgdheid over de dreigementen van Trump om tarieven op te leggen aan NAVO-bondgenoten in relatie tot de kwestie-Groenland. Hiermee gaf hij een krachtig signaal af over de Canadese soevereiniteit en de weigering om zich te laten intimideren door geopolitieke druk van de zuiderbuur.

De Canadese minister van Buitenlandse Zaken, Anita Anand, bevestigde dat de ambities van Ottawa verder reiken dan alleen China en Qatar. De regering richt haar pijlen ook op het versterken van de handelsbanden met de Filipijnen, Thailand, de MERCOSUR-landen, Saoedi-Arabië en India. Het doel is om een onwrikbare positie te verwerven in de dynamische regio Azië-Pacific en de afhankelijkheid van één enkele markt te minimaliseren. Hoewel de voordelen op korte termijn evident zijn — zeker voor de koolzaadexporteurs die vorig jaar een forse krimp zagen in vergelijking met 2024 — klinken er ook waarschuwende stemmen over de risico's van een te nauwe integratie met de Chinese economische sfeer. Desondanks boden de gesprekken in Peking ook ruimte voor samenwerking op het gebied van schone technologie en hernieuwbare energie, wat aantoont dat de Canadese strategie zowel economische groei als bredere klimaatdoelstellingen nastreeft.